Czy depresja poporodowa dotyczy też ojców? To pytanie, które wielu mężczyzn boi się zadać

Czy depresja poporodowa dotyczy też ojców, czy to tylko „kobiecy" problem?

Przez lata depresja poporodowa była traktowana wyłącznie jako doświadczenie matek. To one rodzą, to one przechodzą przez burzę hormonalną, więc to one, jak zakładano, mają prawo źle się czuć. Ojcowie mieli być oparciem, cichą siłą, kimś, kto „ogarnie" dom, gdy partnerka dochodzi do siebie. Taki obraz był wygodny, ale nieprawdziwy.

Badania pokazują, że depresja poporodowa u mężczyzn dotyka od 8 do nawet 13 procent ojców w pierwszym roku po narodzinach dziecka. W niektórych grupach, szczególnie tam, gdzie partnerka cierpi na depresję poporodową, ryzyko depresji u ojca wzrasta nawet dwukrotnie. To nie są marginalne liczby, to realne zjawisko, które dotyka całej rodziny.

Skąd się bierze depresja ojca po narodzinach dziecka?

W przypadku matek biologia jest oczywistym czynnikiem: dramatyczne zmiany hormonalne po porodzie bezpośrednio wpływają na nastrój. U mężczyzn mechanizm jest inny, ale równie rzeczywisty. Badania wskazują, że w okresie okołoporodowym poziom testosteronu u ojców obniża się, a poziom kortyzolu, hormonu stresu, rośnie. To biologiczna odpowiedź organizmu na nową rolę, nie wyobraźnia ani słabość charakteru.

Dochodzą do tego czynniki psychologiczne i życiowe. Niedobór snu, nagła zmiana rytmu dnia, presja finansowa i problemy finansowe związane z rozszerzeniem rodziny, poczucie wykluczenia z relacji matka-dziecko, zmniejszona bliskość w związku, a nierzadko też brak wsparcia ze strony rodziny lub pracodawcy. Każdy z tych elementów osobno jest trudny do uniesienia. Razem tworzą warunki sprzyjające epizodowi depresyjnemu.

Objawy depresji poporodowej u ojców: inaczej niż u matek

Tu leży sedno problemu z rozpoznaniem. Objawy depresji u mężczyzn często nie wyglądają tak, jak wyobrażamy sobie „klasyczną" depresję. Ojcowie rzadziej płaczą, rzadziej mówią wprost, że jest im źle. Zamiast płaczliwości i smutku pojawia się drażliwość i impulsywność, złość, która wybucha przy byle drobiazgu. Zamiast wycofania, nadmierna kontrola lub uciekanie w pracę.

Do typowych objawów depresji poporodowej u mężczyzn należą:

• przewlekła drażliwość i wybuchy złości bez wyraźnej przyczyny
• poczucie bezradności i odcięcia od własnych emocji
• wycofanie się z opieki nad dzieckiem i relacji z partnerką
• nadużywanie alkoholu lub nadmierne pochłanianie się pracą
• bezsenność niezwiązana wyłącznie z pobudkami nocy
• impulsywność i podejmowanie ryzykownych decyzji

Ponieważ objawy te różnią się od powszechnie znanych obrazów depresji, zarówno sam mężczyzna, jak i jego otoczenie często ich nie łączą z zaburzeniem psychicznym. W efekcie ojcowie w depresji długo pozostają bez diagnozy i bez pomocy.

Dlaczego ojcowie milczą, gdy depresja dotyka całą rodzinę?

Kulturowe oczekiwania wobec mężczyzn w roli ojca są wciąż silne. Młody ojciec „powinien być silny", „nie powinien narzekać", a szczególnie nie powinien przyznawać, że narodziny dziecka go przerosły. Tego rodzaju przekonania skutecznie blokują szukanie pomocy i są jednym z powodów, dla których depresja poporodowa u ojców bywa lekceważona przez nich samych.

Dlatego tak ważne jest, by rozmawiać o tym otwarcie. Maluch w domu zmienia wszystko, a przyznanie, że jest ciężko, nie oznacza, że kocha się swoje dziecko mniej. Oznacza, że jest się człowiekiem. Jeśli bliski Ci mężczyzna przechodzi przez trudny okres poporodowy, artykuł o depresji u mężczyzn może pomóc Ci lepiej zrozumieć, jak ona wygląda i dlaczego mężczyźni rzadko proszą o pomoc.