Psychopedia
Znajdź specjalistę
Umów wizytę
Psychopedia
Umów wizytę
Strona Główna
Katalog specjalistówDobierz specjalistę AIAISpecjalista dnia
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs Mity
Artykuły dla specjalistówDołącz do PsychopediiZałóż profilPlany i cennikAI Asystent SesjiWkrótce
Wszystkie testyTest na depresję (PHQ-9)Test na lęk (GAD-7)DASS-21
Czat z terapeutąWkrótceAsystent AIWkrótceAplikacja mobilnaWkrótce
Zaloguj się

Newsletter w przygotowaniu

Zostaw adres, a napiszemy, gdy newsletter ruszy.

Psychopedia

Twoje źródło wiedzy o zdrowiu psychicznym. Portal edukacyjny Mentali.

Treści
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityTesty przesiewoweZasięg działania
Specjaliści
Znajdź specjalistęUmów wizytęCzat z terapeutą (wkrótce)Specjalista dniaRegulamin dla specjalistów
Narzędzia dla specjalistów
PlanyAI Asystent Sesji (wkrótce)Biblioteka protokołów (wkrótce)Dashboard (wkrótce)
Firma
O PsychopediiJak tworzymy treściPrywatnośćKontakt
© 2026 Psychopedia by Mentali Sp. z o.o.Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej diagnozy.
Artykuły
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityDla Specjalistów
Zbliżenie namydlonych dłoni z tatuażem na nadgarstku nad turkusową umywalką, z boku płynie strumień wody.
Fot. Jason Jarrach / Unsplash
8 min czytania Aktualizacja: 16 listopada 2026 Redakcja Psychopedia 14 zweryfikowanych źródeł
PsychopediaDla SpecjalistówpsychiatriaPrzezczaszkowa stymulacja magnetyczna w OCD opornym na …

Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna w OCD opornym na leczenie: metaanalizy i badania łączące rTMS z ekspozycją

Powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (rTMS) w OCD (zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym) przewyższa stymulację pozorowaną w kolejnych metaanalizach badań z randomizacją, z wielkością efektu na skali Y-BOCS od 0,45 do 0,71 w jednostkach g Hedgesa (Trevizol i wsp., 2016; Zhou i wsp., 2017). Zastrzeżenie dotyczy pacjentów opornych: efekt był istotny w badaniach z osobami, u których leczenie SSRI nie zawiodło albo zawiodła jedna próba, ale nie w badaniach z osobami po dwóch nieudanych próbach SSRI, z nieudaną terapią poznawczo-behawioralną albo bez niej (Pellegrini i wsp., 2022). W badaniu łączącym rTMS z terapią ekspozycyjną u dorosłych z opornym OCD objawy zmniejszyły się podobnie we wszystkich grupach, także po stymulacji kontrolnej (Fitzsimmons i wsp., 2025). Większość dowodów pochodzi z niewielkich badań z krótką obserwacją.

Spis treści(8 sekcji)
1Na czym polega metoda2Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna w OCD wobec stymulacji pozorowanej3Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna w OCD a liczba nieudanych prób leczenia4Miejsce i parametry stymulacji5rTMS połączona z ekspozycją u pacjentów z opornym OCD6Czego jeszcze nie wiemy7Wnioski dla praktyki8Najczęstsze pytania
Najważniejsze informacje
  • 1W metaanalizie 25 badań z randomizacją (860 uczestników) rTMS w OCD dała efekt g = 0,65 i ponad trzykrotnie częstszą odpowiedź na leczenie niż stymulacja pozorowana (RR = 3,15) (Steuber i McGuire, 2023).
  • 2U pacjentów po dwóch nieudanych próbach SSRI i nieudanej terapii poznawczo-behawioralnej przewaga rTMS nad stymulacją pozorowaną nie była istotna (g = −0,36; 8 badań) (Pellegrini i wsp., 2022).
  • 3Głęboka stymulacja magnetyczna (dTMS) w opornym OCD dała częstszą odpowiedź niż stymulacja pozorowana po leczeniu (RR = 3,71) i miesiąc później (RR = 2,60), bez poważnych działań niepożądanych (Li i wsp., 2024).
  • 4U 61 dorosłych z opornym OCD, którzy otrzymali 16 sesji rTMS bezpośrednio przed sesjami ekspozycji, nasilenie objawów zmniejszyło się we wszystkich grupach, z odsetkiem odpowiedzi 57,4% i bez różnic między stymulacją aktywną a kontrolną (Fitzsimmons i wsp., 2025).

Na czym polega metoda

W rTMS (ang. repetitive transcranial magnetic stimulation) cewka przyłożona do głowy wytwarza zmienne pole magnetyczne, które pobudza lub hamuje wybrany obszar kory. Głęboka stymulacja magnetyczna (dTMS) z cewkami typu H ma sięgać do szerszych i być może głębszych obszarów mózgu (Li i wsp., 2024). W 2018 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) dopuściła do leczenia OCD dTMS z cewką H7, kierowaną na przyśrodkową korę przedczołową i przednią część zakrętu obręczy (Khosravi i wsp., 2026).

Leczeniem pierwszego wyboru w OCD są leki z grupy SSRI i terapia poznawczo-behawioralna (CBT), zwłaszcza ekspozycja z powstrzymywaniem reakcji (ERP), ale znaczna część pacjentów odpowiada na nie słabo albo wcale (Khosravi i wsp., 2026). Według Eusera i wsp. (2017) 10% pacjentów z OCD jest opornych na leczenie. Skutek mierzy się zwykle skalą Y-BOCS (ang. Yale-Brown Obsessive-Compulsive Scale).

Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna w OCD wobec stymulacji pozorowanej

W tabeli zebrano wyniki przeglądów i metaanaliz badań z randomizacją porównujących stymulację aktywną z pozorowaną. Dodatnie i ujemne wartości g oznaczają to samo: większy spadek wyniku Y-BOCS po stymulacji aktywnej, a u Fitzsimmonsa i wsp. (2022) oraz Pellegriniego i wsp. (2022) zapisano je ze znakiem ujemnym.

Przeglądy i metaanalizy badań z randomizacją: stymulacja aktywna wobec pozorowanej w OCD
PracaMateriałPopulacjaWynik
Trevizol i wsp., 201615 badań, 483 osobyOCDg = 0,45 (95% przedział ufności 0,2–0,71)
Zhou i wsp., 201720 badań, 791 pacjentówOCDg = 0,71 (0,55–0,87), efekt krótkoterminowy
Euser i wsp., 201717 badań, 502 pacjentówOCD oporne na leczenieśredni spadek Y-BOCS 6,6 pkt po rTMS wobec 2,4 pkt po stymulacji pozorowanej
Perera i wsp., 202126 badań, 781 uczestnikówOCDg = 0,64 (0,39–0,89)
Fitzsimmons i wsp., 202221 badań, 662 pacjentówOCDg = −0,502 (od −0,708 do −0,296)
Pellegrini i wsp., 202223 badania, 25 porównańOCD po różnej liczbie nieudanych prób leczeniag = −0,47 (od −0,67 do −0,27); po korekcie na stronniczość publikacji g = −0,29 (od −0,51 do −0,07)
Steuber i McGuire, 202325 badań, 860 uczestnikówOCDg = 0,65; ryzyko względne (RR) odpowiedzi 3,15
Li i wsp., 20244 badania, 252 pacjentówOCD oporne na leczenie, dTMSRR odpowiedzi 3,71 (2,06–6,69) po leczeniu i 2,60 (1,59–4,26) po miesiącu

W badaniach z obserwacją przewaga stymulacji aktywnej utrzymywała się 4 tygodnie po leczeniu (Perera i wsp., 2021), a w czterech badaniach dTMS u pacjentów z opornym OCD nie odnotowano poważnych działań niepożądanych (Li i wsp., 2024). Euser i wsp. (2017) dodają, że różnice między rTMS a stymulacją pozorowaną często nie były istotne statystycznie ani klinicznie, a efekt często zanikał w ciągu kilku tygodni od zakończenia stymulacji.

Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna w OCD a liczba nieudanych prób leczenia

Pellegrini i wsp. (2022) podzielili badania na cztery etapy oporności na leczenie: od pacjentów bez niepowodzeń leczenia SSRI do pacjentów po dwóch nieudanych próbach SSRI i co najmniej jednej nieudanej terapii poznawczo-behawioralnej. Istotny efekt uzyskano tylko w dwóch pierwszych etapach.

Efekt rTMS na wynik Y-BOCS według etapu leczenia (Pellegrini i wsp., 2022)
EtapLiczba badańg Hedgesa (95% przedział ufności)
1: bez niepowodzeń leczenia SSRI7−0,65 (od −1,05 do −0,25)
2: jedna nieudana próba SSRI6−0,47 (od −0,86 do −0,09)
3: dwie nieudane próby SSRI4−0,39 (od −0,90 do 0,11)
4: dwie nieudane próby SSRI i nieudana CBT8−0,36 (od −0,75 do 0,03)

Autorzy wnioskują, że rTMS może być najlepiej stosowana wcześniej w ścieżce leczenia, ale we wszystkich badaniach widać było przychylność badaczy wobec metody, więc wielkości efektu trzeba interpretować ostrożnie. Jedynym istotnym moderatorem w metaregresji było wyjściowe nasilenie objawów depresyjnych. Zhou i wsp. (2017) opisali większe efekty u pacjentów, których OCD nie było oporne na leczenie, i u osób bez współwystępującej depresji. Z kolei Steuber i McGuire (2023) stwierdzili, że większa poprawa w zakresie współwystępującej depresji szła w parze z większym efektem rTMS na objawy OCD.

W przeglądzie systematycznym 23 badań u dorosłych z ciężkim, opornym OCD aktywna stymulacja zmniejszała nasilenie objawów, z dodatkową poprawą w zakresie depresji i lęku (Martínez-Montero i wsp., 2026). Lepszą odpowiedź przewidywały: wyższe wyjściowe nasilenie objawów (Y-BOCS co najmniej 28), starszy wiek, mniejsza niepełnosprawność funkcjonalna i nadmierna aktywacja ciała migdałowatego podczas prowokowania objawów.

Miejsce i parametry stymulacji

W sieciowej metaanalizie Fitzsimmonsa i wsp. (2022) skuteczne były trzy protokoły: stymulacja niskiej częstotliwości prawej grzbietowo-bocznej kory przedczołowej (DLPFC), wysokiej częstotliwości obustronnej DLPFC oraz niskiej częstotliwości obszaru przed dodatkowym polem ruchowym (preSMA). Pierwszy zajął najwyższe miejsce, ale przedziały ufności nakładały się na pozostałe dwa. Perera i wsp. (2021) największy efekt uzyskali przy obustronnej DLPFC, a stymulacja wysokiej i niskiej częstotliwości działała porównywalnie.

Miejsce i częstotliwość stymulacji a efekt krótkoterminowy (Zhou i wsp., 2017)
Wariantg Hedgesa (95% przedział ufności)
Dodatkowe pole ruchowe (SMA)0,56 (0,12–1,01)
Lewa DLPFC0,47 (0,02–0,93)
Obustronna DLPFC0,65 (0,38–0,92)
Prawa DLPFC0,93 (0,70–1,15)
Kora oczodołowo-czołowa (różnica nieistotna)0,56 (od −0,05 do 1,18)
Niska częstotliwość0,73 (0,50–0,96)
Wysoka częstotliwość0,70 (0,51–0,89)

Steuber i McGuire (2023) stwierdzili, że dłuższe sesje i mniejsza łączna liczba sesji przewidywały większą poprawę. W przeglądzie badań z randomizacją u dorosłych najczęściej stymulowano SMA i DLPFC, a najczęstszym protokołem była stymulacja z częstotliwością 1 Hz; różnorodność parametrów nie pozwala na rozstrzygające wnioski (Khosravi i wsp., 2026). Martínez-Montero i wsp. (2026) ocenili pewność danych jako umiarkowaną dla dTMS przyśrodkowej kory przedczołowej i przedniego zakrętu obręczy oraz dla celów przedczołowych, a jako niską do umiarkowanej dla preSMA.

Czy pora na terapię?
Bezpłatny test - 10 pytań, wyniki w 3 minuty
Zrób test →
Zrób test →

rTMS połączona z ekspozycją u pacjentów z opornym OCD

Połączenie rTMS z terapią ekspozycyjną u dorosłych z OCD opornym na leczenie opisuje badanie z randomizacją, którego dane analizowano w kilku pracach. W tym badaniu 61 dorosłych otrzymało 16 sesji rTMS bezpośrednio przed sesjami ERP przez 8 tygodni: stymulację wysokiej częstotliwości lewej DLPFC, lewej preSMA albo stymulację kontrolną nad szczytem głowy (Fitzsimmons i wsp., 2025). W grupie kontrolnej natężenie wynosiło 60% spoczynkowego progu ruchowego wobec 110% w grupach aktywnych (Houben i wsp., 2025). Średnie nasilenie objawów OCD zmniejszyło się istotnie we wszystkich grupach (różnica −10,836; 95% przedział ufności od −12,504 do −9,168), bez różnic między nimi, a odsetek odpowiedzi w całej próbie wyniósł 57,4%.

Kolejne analizy dotyczyły predyktorów odpowiedzi. Wyższa aktywacja prawego ciała migdałowatego podczas prowokowania objawów OCD przed leczeniem wiązała się z lepszą odpowiedzią we wszystkich grupach (Houben i wsp., 2025). Postma i wsp. (2025) opisali związki odpowiedzi z aktywacją podczas zadań planowania i hamowania, odmienne w każdej grupie. W analizie 58 pacjentów większa integracja stymulowanej podsieci z resztą sieci strukturalno-czynnościowej wiązała się ze spadkiem objawów tylko po stymulacji DLPFC, a autorzy nazywają ten wynik wstępnym (Fitzsimmons i wsp., 2026).

Czego jeszcze nie wiemy

Nie wiadomo, ile rTMS dodaje do terapii ekspozycyjnej u pacjentów z opornym OCD: w badaniu, w którym wszyscy uczestnicy otrzymywali ERP, stymulacja aktywna nie różniła się od kontrolnej, a badanie nie miało ramienia z samą ERP (Fitzsimmons i wsp., 2025). Nie wiadomo też, jak długo utrzymuje się efekt: w przeglądzie 17 badań z randomizacją obserwacja trwała najwyżej trzy miesiące (Euser i wsp., 2017), a Zhou i wsp. (2017) oceniali tylko efekty krótkoterminowe.

Otwarte pozostają optymalny cel, częstotliwość i liczba sesji (Perera i wsp., 2021; Khosravi i wsp., 2026). Predyktory z badań neuroobrazowych pochodzą z prób liczących kilkadziesiąt osób i wymagają potwierdzenia w większych badaniach z grupą placebo (Postma i wsp., 2025).

Wnioski dla praktyki

  • Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna w OCD ma umiarkowaną przewagę nad stymulacją pozorowaną w metaanalizach (Steuber i McGuire, 2023; Perera i wsp., 2021).
  • U pacjentów po dwóch nieudanych próbach SSRI, z nieudaną CBT albo bez niej, przewaga rTMS nie jest pewna (Pellegrini i wsp., 2022).
  • dTMS w opornym OCD ma dane z czterech badań z randomizacją, bez poważnych działań niepożądanych (Li i wsp., 2024).
  • Połączenie rTMS z ERP u pacjentów opornych dało poprawę, ale także po stymulacji kontrolnej (Fitzsimmons i wsp., 2025).
  • Pacjenta warto uprzedzić, że efekt może słabnąć w ciągu kilku tygodni po zakończeniu stymulacji (Euser i wsp., 2017).
  • O kwalifikacji do stymulacji i o leczeniu farmakologicznym decyduje lekarz psychiatra.

Najczęstsze pytania

Czy rTMS działa w OCD lepiej niż placebo?

Tak, w metaanalizach badań z randomizacją stymulacja aktywna zmniejszała objawy bardziej niż pozorowana (Steuber i McGuire, 2023). Po korekcie na stronniczość publikacji efekt był mniejszy, ale nadal istotny (Pellegrini i wsp., 2022).

Czy rTMS pomaga osobom z OCD opornym na leczenie?

Dane są niejednoznaczne. W podgrupach badań z pacjentami po dwóch nieudanych próbach SSRI różnica nie była istotna (Pellegrini i wsp., 2022), natomiast metaanaliza dTMS u pacjentów opornych wykazała częstszą odpowiedź niż po stymulacji pozorowanej (Li i wsp., 2024).

Czy rTMS warto łączyć z terapią ekspozycyjną?

W badaniu z udziałem 61 dorosłych z opornym OCD połączenie rTMS z ERP przyniosło odpowiedź u 57,4% osób, ale bez różnic między stymulacją aktywną a kontrolną (Fitzsimmons i wsp., 2025). Nie wiadomo więc, ile wnosi sama stymulacja.

Jak długo utrzymuje się efekt stymulacji?

Przewaga nad stymulacją pozorowaną utrzymywała się 4 tygodnie po leczeniu (Perera i wsp., 2021), a w badaniach dTMS miesiąc po leczeniu (Li i wsp., 2024). W przeglądzie 17 badań z randomizacją obserwacja nigdy nie trwała dłużej niż trzy miesiące (Euser i wsp., 2017).

Źródła naukowe (14)

  1. 1
    Li K i wsp. (2024)
    Deep transcranial magnetic stimulation for treatment-resistant obsessive-compulsive disorder: A meta-analysis of randomized-controlled trials.
    Journal of psychiatric research
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.jpsychires.2024.09.043
  2. 2
    Steuber ER, McGuire JF (2023)
    A Meta-analysis of Transcranial Magnetic Stimulation in Obsessive-Compulsive Disorder.
    Biological psychiatry. Cognitive neuroscience and neuroimaging
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.bpsc.2023.06.003
  3. 3
    Pellegrini L i wsp. (2022)
    Repetitive transcranial magnetic stimulation (r-TMS) and selective serotonin reuptake inhibitor-resistance in obsessive-compulsive disorder: A meta-analysis and clinical implications.
    Comprehensive psychiatry
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.comppsych.2022.152339
  4. 4
    Fitzsimmons SMDD i wsp. (2022)
    Repetitive transcranial magnetic stimulation for obsessive-compulsive disorder: A systematic review and pairwise/network meta-analysis.
    Journal of affective disorders
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.jad.2022.01.048
  5. 5
    Perera MPN i wsp. (2021)
    Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation for Obsessive-Compulsive Disorder: A Meta-analysis of Randomized, Sham-Controlled Trials.
    Biological psychiatry. Cognitive neuroscience and neuroimaging
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.bpsc.2021.03.010
  6. 6
    Zhou DD i wsp. (2017)
    An updated meta-analysis: Short-term therapeutic effects of repeated transcranial magnetic stimulation in treating obsessive-compulsive disorder.
    Journal of affective disorders
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.jad.2017.03.033
  7. 7
    Trevizol AP i wsp. (2016)
    Transcranial Magnetic Stimulation for Obsessive-Compulsive Disorder: An Updated Systematic Review and Meta-analysis.
    The journal of ECT
    metaanalizaDOI: 10.1097/YCT.0000000000000335
  8. 8
    Khosravi M i wsp. (2026)
    Optimizing non-invasive brain stimulation for obsessive-compulsive disorder: a systematic review of protocol heterogeneity, personalized targets, and adjunctive efficacy.
    BMC psychiatry
    przegląd systematycznyDOI: 10.1186/s12888-025-07723-1
  9. 9
    Martínez-Montero M i wsp. (2026)
    Systematic Review of rTMS and dTMS in Treatment-Resistant Obsessive-Compulsive Disorder: Target- and Phenotype-Specific Outcomes.
    The Psychiatric quarterly
    przegląd systematycznyDOI: 10.1007/s11126-026-10309-z
  10. 10
    Euser AM i wsp. (2017)
    [Transcranial magnetic stimulation in obsessive compulsive disorder: a systematic review].
    Tijdschrift voor psychiatrie
    przegląd systematycznyPubMed: 29077137
  11. 11
    Fitzsimmons SMDD i wsp. (2026)
    Structural-functional multilayer brain network properties and outcome of combined repetitive transcranial magnetic stimulation and psychotherapy for obsessive-compulsive disorder.
    NeuroImage. Clinical
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.nicl.2026.104012
  12. 12
    Fitzsimmons SMDD i wsp. (2025)
    Transcranial Magnetic Stimulation-Induced Plasticity Improving Cognitive Control in Obsessive-Compulsive Disorder, Part I: Clinical and Neuroimaging Outcomes From a Randomized Trial.
    Biological psychiatry
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.biopsych.2024.06.029
  13. 13
    Houben M i wsp. (2025)
    Increased Amygdala Activation During Symptom Provocation Predicts Response to Combined Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation and Exposure Therapy in Obsessive-Compulsive Disorder in a Randomized Controlled Trial.
    Biological psychiatry. Cognitive neuroscience and neuroimaging
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.bpsc.2024.10.020
  14. 14
    Postma TS i wsp. (2025)
    Transcranial Magnetic Stimulation-Induced Plasticity Improving Cognitive Control in Obsessive-Compulsive Disorder, Part II: Task-Based Neural Predictors of Treatment Response.
    Biological psychiatry
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.biopsych.2024.09.005

Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.

Czy ten artykuł był pomocny?

Specjalista dnia
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog, Psycholog dziecięcy
★★★★★5.0
Umów wizytę →Zobacz innych specjalistów

Powiązane artykuły

Elektrowstrząsy a BDNF w ciężkiej depresji: co wynika z metaanaliz
7 min · psychiatria
Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) u dorosłych w spektrum autyzmu: na czym polega i co pokazały badania
7 min · psychoterapia
Terapia wspomagana MDMA w PTSD: wyniki badań fazy 3, zastrzeżenia i odmowa rejestracji
6 min · trauma
ADHD u dorosłych: diagnoza, narzędzia i leczenie w świetle konsensusów, wytycznych i badań
7 min · neurodywersja
Czytaj dalej

Podobne artykuły

Dla Specjalistów
Elektrowstrząsy a BDNF w ciężkiej depresji: co wynika z metaanaliz
7 min czytania
Dla Specjalistów
Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) u dorosłych w spektrum autyzmu: na czym polega i co pokazały badania
7 min czytania
Dla Specjalistów
Terapia wspomagana MDMA w PTSD: wyniki badań fazy 3, zastrzeżenia i odmowa rejestracji
6 min czytania