Lewa i prawa półkula mózgu: czy naprawdę jedna z nich Tobą rządzi?

Lewa i prawa półkula mózgu, skąd wziął się ten mit?

Mit o dominacji półkul nie wziął się znikąd. Jego korzenie sięgają prawdziwych, wartościowych badań naukowych. W latach 60. XX wieku Roger Sperry i Michael Gazzaniga prowadzili eksperymenty na pacjentach z przeciętym ciałem modzelowatym, czyli strukturą łączącą obie półkule mózgu. Badania te ujawniły fascynujące różnice: lewa półkula mózgu wykazywała silniejszy związek z mową i analizą języka, natomiast prawa okazała się bardziej zaangażowana w przetwarzanie przestrzenne i rozpoznawanie twarzy. Sperry otrzymał za te odkrycia Nagrodę Nobla w 1981 roku.

Kultura popularna chwyciła te wyniki i... rozciągnęła je ponad wszelką miarę. Z rzetelnych obserwacji neurologicznych wyrosła uproszczona narracja: lewa półkula to logika i porządek, prawa to intuicja i kreatywność, a każdy człowiek preferuje jedną z nich. Marketing szkoleń, testy osobowości i poradniki samopomocowe ochoczo podchwyciły ten podział. Określeniu „jestem lewopółkulowy" zaczęło towarzyszyć niemal tyle dumy, co znajomości własnego znaku zodiaku.

Za co odpowiada lewa półkula mózgu?

Lewa półkula odpowiada przede wszystkim za zdolności językowe, czyli rozumienie i produkcję mowy, czytanie oraz pisanie. To właśnie lewa półkula mózgu przetwarza informacje sekwencyjnie, krok po kroku, co sprzyja logicznemu myśleniu i analizie. Ponadto kontroluje ona ruch prawej strony ciała, dlatego u większości praworęcznych osób dominacja lewej półkuli w zakresie języka jest dobrze udokumentowana.

Warto jednak pamiętać, że te funkcje poznawcze nigdy nie są wyłączną domeną jednej półkuli. Lewa półkula pracuje nieustannie w ścisłej współpracy z prawą, a sygnały elektryczne między nimi przebiegają błyskawicznie przez ciało modzelowate.

Prawa półkula mózgu, za co odpowiada?

Prawa półkula mózgu tradycyjnie kojarzona jest z kreatywnością, wyobraźnią przestrzenną, rozpoznawaniem emocji i muzyką. W pewnym zakresie to prawda: prawa półkula rzeczywiście wydaje się przetwarzać informacje bardziej całościowo, co sprzyja intuicji i postrzeganiu kontekstu. Kontroluje też ruch lewej strony ciała, dlatego leworęczność bywa łączona z dominującą prawą półkulą, choć i tu obraz nie jest tak prosty.

Prawa półkula uczestniczy ponadto w przetwarzaniu melodii mowy, rozumieniu metafor i humoru. Jednak twierdzenie, że osoby z dominującą prawą półkulą są z natury bardziej twórcze, to już zbyt daleko idące uproszczenie, które badania naukowe bezlitośnie weryfikują.

Co naprawdę mówią badania o dominacji półkul mózgu?

W 2013 roku zespół badaczy pod kierownictwem Jeffa Nielsena przeprowadził przełomową analizę. Zbadali aktywność mózgu ponad tysiąca uczestników za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego i szukali dowodów na to, że poszczególne osoby wykazują silniejszą aktywność obiema półkulami lub wyraźną dominację jednej z nich. Wyniki były jednoznaczne: nie ma żadnych dowodów na to, że ludzie konsekwentnie używają jednej półkuli bardziej niż drugiej. Mózg pracuje jako zintegrowana całość, a sieci neuronowe rozciągają się swobodnie po obu stronach mózgu.

Michael Corballis, jeden z czołowych badaczy lateralizacji mózgu, wielokrotnie podkreślał, że dominacja jednej półkuli w konkretnych funkcjach, na przykład w zakresie języka, nie przekłada się na ogólny styl myślenia czy osobowość. Przetwarzanie informacji odbywa się równolegle w obu półkulach, a komunikacja między nimi jest warunkiem prawidłowego funkcjonowania. Co więcej, nawet zdolności językowe, które najsilniej wiążemy z lewą półkulą mózgu, u części osób są zorganizowane inaczej, szczególnie u leworęcznych.