Psychopedia
Znajdź specjalistę
Umów wizytę
Psychopedia
Umów wizytę
Strona Główna
Katalog specjalistówDobierz specjalistę AIAISpecjalista dnia
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs Mity
Artykuły dla specjalistówDołącz do PsychopediiZałóż profilPlany i cennikAI Asystent SesjiWkrótce
Wszystkie testyTest na depresję (PHQ-9)Test na lęk (GAD-7)DASS-21
Czat z terapeutąWkrótceAsystent AIWkrótceAplikacja mobilnaWkrótce
Zaloguj się

Newsletter w przygotowaniu

Zostaw adres, a napiszemy, gdy newsletter ruszy.

Psychopedia

Twoje źródło wiedzy o zdrowiu psychicznym. Portal edukacyjny Mentali.

Treści
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityTesty przesiewoweZasięg działania
Specjaliści
Znajdź specjalistęUmów wizytęCzat z terapeutą (wkrótce)Specjalista dniaRegulamin dla specjalistów
Narzędzia dla specjalistów
PlanyAI Asystent Sesji (wkrótce)Biblioteka protokołów (wkrótce)Dashboard (wkrótce)
Firma
O PsychopediiJak tworzymy treściPrywatnośćKontakt
© 2026 Psychopedia by Mentali Sp. z o.o.Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej diagnozy.
Artykuły
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityDla Specjalistów
Otwarty kalendarz miesięczny z odręcznymi zapiskami, leżący na drewnianym stole
Fot. Eric Rothermel / Unsplash
6 min czytania Aktualizacja: 15 listopada 2026 Redakcja Psychopedia 7 zweryfikowanych źródeł
PsychopediaDla SpecjalistówogolneTerapia poznawczo-behawioralna w ADHD u dorosłych: co p…

Terapia poznawczo-behawioralna w ADHD u dorosłych: co pokazują metaanalizy

Terapia poznawczo-behawioralna zmniejsza objawy ADHD u dorosłych, także u osób przyjmujących leki, i łagodzi towarzyszące objawy depresji i lęku. Wielkość efektu zależy od punktu odniesienia: jest duża wobec listy oczekujących i wyraźnie mniejsza wobec aktywnych grup kontrolnych. Pewność dowodów jest przeważnie niska, a wyniki dotyczące samooceny i jakości życia są niespójne. Wśród składników terapii najlepiej wypadają strategie organizacyjne, elementy terapii trzeciej fali i rozwiązywanie problemów.

Spis treści(9 sekcji)
1Co pokazał przegląd Cochrane2Co dodały kolejne metaanalizy3Forma terapii i łączenie z lekami4Terapia u osób leczonych farmakologicznie5Które składniki terapii działają6Przez internet czy twarzą w twarz7Czego jeszcze nie wiemy8Wnioski dla praktyki9Najczęstsze pytania
Najważniejsze informacje
  • 1W porównaniu z listą oczekujących terapia zmniejsza objawy ADHD w samoocenie w stopniu dużym (−0,84; 5 badań, 251 osób; Lopez i wsp., 2018).
  • 2Wobec grup kontrolnych efekt jest mały do średniego (g = 0,65) i mniejszy, gdy grupa kontrolna jest aktywna (Knouse i wsp., 2017).
  • 3U osób z objawami utrzymującymi się mimo leków odpowiedź na leczenie uzyskało 67% uczestników terapii wobec 33% w grupie relaksacji ze wsparciem edukacyjnym (Safren i wsp., 2010).
  • 4Z odpowiedzią na leczenie wiążą się strategie organizacyjne i składniki terapii trzeciej fali, a rozwiązywanie problemów zmniejsza nieuwagę (Matsumoto i wsp., 2024).

Co pokazał przegląd Cochrane

Przegląd Cochrane objął 14 badań z randomizacją i 700 uczestników (Lopez i wsp., 2018).

PorównanieStandaryzowana różnica średnich (95% przedział ufności)Materiał i jakość dowodów
Terapia wobec listy oczekujących: objawy w ocenie klinicysty−1,22 (−2,03 do −0,41)2 badania, 126 osób; bardzo niska
Terapia wobec listy oczekujących: objawy w samoocenie−0,84 (−1,18 do −0,50)5 badań, 251 osób; umiarkowana
Terapia z lekami wobec samych leków: objawy osiowe w ocenie klinicysty−0,80 (−1,31 do −0,30)2 badania, 65 osób; bardzo niska
Terapia wobec innych interwencji ukierunkowanych na ADHD: objawy w ocenie klinicysty−0,58 (−0,98 do −0,17)2 badania, 97 osób; niska
Terapia wobec terapii wspierającej: objawy w samoocenie−0,16 (−0,52 do 0,19), różnica nieistotna2 badania, 122 osoby; niska

W porównaniu z listą oczekujących terapia zmniejszała także objawy depresji (−0,36) i lęku (−0,45) w samoocenie. Różnicy w jakości życia nie stwierdzono. W żadnym z włączonych badań nie odnotowano ciężkich zdarzeń niepożądanych; pięcioro uczestników zgłosiło zdarzenia takie jak dyskomfort psychiczny i lęk. Autorzy zastrzegają, że danych z długiej obserwacji jest mało.

Co dodały kolejne metaanalizy

Knouse i wsp. (2017) przeanalizowali 32 badania. Od początku do końca terapii objawy i funkcjonowanie w samoocenie poprawiały się w stopniu średnim do dużego (g = 1,00 dla objawów i 0,73 dla funkcjonowania), a w porównaniu z grupami kontrolnymi w stopniu małym do średniego (g = 0,65 dla objawów i 0,51 dla funkcjonowania). Efekty były mniejsze w badaniach z aktywną grupą kontrolną. Poprawa w trakcie terapii nie zależała od tego, czy pacjent przyjmował leki, ani od formy terapii, a dłuższe programy nie dawały lepszych wyników.

Liu i wsp. (2023) na podstawie 28 badań potwierdzili zmniejszenie objawów osiowych i emocjonalnych oraz poprawę samooceny i jakości życia, zarówno po terapii indywidualnej, jak i grupowej. Spadek objawów depresji i lęku wiązał się ze zmniejszeniem objawów osiowych.

Liu i wsp. (2026) w analizie 14 badań z randomizacją uzyskali efekt −0,45 dla objawów osiowych, −0,43 dla funkcji wykonawczych, −0,23 dla nastroju depresyjnego i −0,24 dla lęku i stresu. Wpływu na jakość życia i samoocenę nie wykazano.

Dwie ostatnie metaanalizy różnią się więc w ocenie wpływu terapii na samoocenę i jakość życia: starsza go wykazała, nowsza nie.

Forma terapii i łączenie z lekami

Analizy w podgrupach w metaanalizie z 2026 roku pokazały, że skuteczność zależy od tego, co jest celem leczenia (Liu i wsp., 2026).

PodgrupaGdzie efekt był większy
Sama terapia poznawczo-behawioralnaObjawy osiowe (−0,51) i funkcje wykonawcze (−0,56)
Terapia łączona z lekamiLęk i stres (−0,53) oraz jakość życia (0,34)
Formy grupoweObjawy osiowe
Terapia indywidualnaNastrój depresyjny, lęk i stres oraz jakość życia

Terapia u osób leczonych farmakologicznie

W badaniu z randomizacją 86 dorosłych, którzy mimo przyjmowania leków mieli utrzymujące się objawy, przydzielono do 12 indywidualnych sesji terapii poznawczo-behawioralnej albo relaksacji połączonej ze wsparciem edukacyjnym. Osoba oceniająca objawy nie wiedziała, do której grupy należy pacjent. Odpowiedź na leczenie uzyskało 53% wobec 23% pacjentów w ogólnej ocenie klinicznej i 67% wobec 33% w skali objawów ADHD. Osoby, które odpowiedziały na terapię w pełni lub częściowo, utrzymały poprawę po 6 i 12 miesiącach (Safren i wsp., 2010).

Czy pora na terapię?
Bezpłatny test - 10 pytań, wyniki w 3 minuty
Zrób test →
Zrób test →

Które składniki terapii działają

Metaanaliza sieciowa 43 badań z randomizacją (3817 osób z ADHD; wiek uczestników nieznany) oceniła zarówno całe programy, jak i ich składniki. Na poziomie programów lepsze od placebo były terapie trzeciej fali, czyli podejścia oparte między innymi na uważności i akceptacji (iloraz szans 4,80), terapia behawioralna (3,50) i terapia poznawczo-behawioralna (3,10). Na poziomie składników z większą szansą odpowiedzi na leczenie wiązały się strategie organizacyjne (przyrostowy iloraz szans 2,03; 95% przedział ufności 1,27–3,24) i składniki terapii trzeciej fali (1,95; 1,30–2,93), a techniki rozwiązywania problemów zmniejszały objawy nieuwagi. Autorzy wnioskują, że optymalny program może łączyć te trzy elementy (Matsumoto i wsp., 2024).

Przez internet czy twarzą w twarz

Wtórna analiza danych z dwóch badań z randomizacją objęła 184 dorosłych z ADHD przyjmujących leki: 43 osoby uczestniczyły w terapii grupowej prowadzonej przez internet pod opieką terapeuty, 49 w terapii grupowej twarzą w twarz, a 92 otrzymywały zwykłe postępowanie. Po zakończeniu leczenia obie formy terapii dawały lepsze wyniki niż zwykłe postępowanie w zakresie objawów osiowych, lęku i psychologicznej jakości życia. Po roku terapia twarzą w twarz utrzymała korzyści we wszystkich ocenianych obszarach, a terapia internetowa zachowała przewagę nad zwykłym postępowaniem tylko w zakresie objawów osiowych (d = −0,483) i psychologicznej jakości życia (d = 0,217). W porównaniach, które autorzy sami określają jako eksploracyjne, terapia twarzą w twarz wypadła po roku lepiej od internetowej (Pan i wsp., 2026).

Czego jeszcze nie wiemy

Nie wiadomo, czy terapia poprawia samoocenę i jakość życia: wyniki metaanaliz są rozbieżne, a autorzy najnowszej nazywają brak efektu w zakresie samooceny niezaspokojoną potrzebą terapeutyczną (Liu i wsp., 2023; Liu i wsp., 2026). Niepewna jest też trwałość efektów, bo danych z długiej obserwacji jest mało (Lopez i wsp., 2018). Nie ustalono, które zasady terapii rzeczywiście odpowiadają za zmianę; autorzy metaanalizy wskazują to jako kierunek dalszych prac (Knouse i wsp., 2017). Nie wiadomo wreszcie, jak duży jest rzeczywisty efekt, skoro większość wyników przeglądu Cochrane opiera się na dowodach niskiej lub bardzo niskiej jakości (Lopez i wsp., 2018).

Wnioski dla praktyki

  • Terapię poznawczo-behawioralną warto proponować dorosłym z ADHD, także tym, u których mimo leków utrzymują się objawy (Safren i wsp., 2010).
  • Program warto oprzeć na strategiach organizacyjnych, elementach terapii trzeciej fali i treningu rozwiązywania problemów (Matsumoto i wsp., 2024).
  • Gdy celem są głównie objawy osiowe i funkcje wykonawcze, lepiej sprawdzają się formy grupowe; gdy na pierwszym planie są trudności emocjonalne, lepsza jest terapia indywidualna (Liu i wsp., 2026).
  • Wersję internetową można stosować, ale trzeba się liczyć ze słabszym utrzymywaniem się efektów po roku (Pan i wsp., 2026).
  • Pacjentowi warto powiedzieć, że terapia pomaga także na towarzyszące objawy depresji i lęku (Lopez i wsp., 2018; Liu i wsp., 2023).
  • Decyzje o lekach należą do lekarza. Psychoterapia jest w badaniach oceniana zarówno samodzielnie, jak i jako uzupełnienie farmakoterapii.

Najczęstsze pytania

Czy terapia poznawczo-behawioralna działa w ADHD u dorosłych?

Tak. W porównaniu z grupami kontrolnymi efekt jest mały do średniego (g = 0,65; Knouse i wsp., 2017), a w porównaniu z listą oczekujących duży (Lopez i wsp., 2018).

Czy terapia ma sens u osoby, która przyjmuje leki?

Tak. U osób z utrzymującymi się objawami mimo leczenia farmakologicznego odpowiedź w skali objawów ADHD uzyskało 67% uczestników terapii wobec 33% w grupie porównawczej (Safren i wsp., 2010).

Jakie elementy terapii są najważniejsze?

Strategie organizacyjne, składniki terapii trzeciej fali i rozwiązywanie problemów (Matsumoto i wsp., 2024).

Czy terapia przez internet jest równie skuteczna?

Bezpośrednio po leczeniu obie formy były skuteczniejsze od zwykłego postępowania. Po roku korzyści we wszystkich obszarach utrzymała tylko terapia twarzą w twarz (Pan i wsp., 2026).

Potrzebujesz wsparcia?

Specjaliści, którzy mogą pomóc przy zdrowiu psychicznym

Paulina  Marszałek
Paulina Marszałek
Psycholog
★★★★★5.0
Maciej Małysa
Maciej Małysa
Psycholog
★★★★★5.0
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog
★★★★★5.0
Znajdź specjalistę →

Źródła naukowe (7)

  1. 1
    Lopez PL i wsp. (2018)
    Cognitive-behavioural interventions for attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) in adults
    The Cochrane database of systematic reviews
    przegląd systematycznyDOI: 10.1002/14651858.CD010840.pub2
  2. 2
    Matsumoto K i wsp. (2024)
    Components of cognitive-behavioural therapy for mitigating core symptoms in attention-deficit hyperactivity disorder: a systematic review and network meta-analys
    BMJ mental health
    metaanalizaDOI: 10.1136/bmjment-2024-301303
  3. 3
    Liu CI i wsp. (2023)
    Effectiveness of cognitive behavioural-based interventions for adults with attention-deficit/hyperactivity disorder extends beyond core symptoms: A meta-analysis of randomized controlled trials
    Psychology and psychotherapy
    metaanalizaDOI: 10.1111/papt.12455
  4. 4
    Liu Y i wsp. (2026)
    A meta-analysis of the intervention effect of cognitive behavioral therapy on adult ADHD
    Journal of affective disorders
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.jad.2025.121107
  5. 5
    Safren SA i wsp. (2010)
    Cognitive behavioral therapy vs relaxation with educational support for medication-treated adults with ADHD and persistent symptoms: a randomized controlled trial
    JAMA
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1001/jama.2010.1192
  6. 6
    Knouse LE, Teller J, Brooks MA (2017)
    Meta-analysis of cognitive-behavioral treatments for adult ADHD
    Journal of consulting and clinical psychology
    metaanalizaDOI: 10.1037/ccp0000216
  7. 7
    Pan M i wsp. (2026)
    Therapist-guided Internet-delivered versus Face-to-face CBT for Adults with ADHD: Differential Long-Term Maintenance and Exploratory Correlational Pathways
    Journal of attention disorders
    badanie kliniczneDOI: 10.1177/10870547261483459

Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.

Czy ten artykuł był pomocny?

Specjalista dnia
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog, Psycholog dziecięcy
★★★★★5.0
Umów wizytę →Zobacz innych specjalistów

Powiązane artykuły

ADHD u dorosłych: diagnoza, narzędzia i leczenie w świetle konsensusów, wytycznych i badań
7 min · neurodywersja
Sztuczna inteligencja w profilaktyce uzależnień u nastolatków: co potrafi, a czego nie wiemy
6 min · uzaleznienia
Terapia par oparta na dowodach: na czym polega, skuteczność terapii skoncentrowanej na emocjach (EFT) i metody Gottmana
7 min · relacje
Oksytocyna w autyzmie: co pokazały badania kliniczne i co wiadomo o genach
6 min · neurodywersja
Czytaj dalej

Podobne artykuły

Dla Specjalistów
ADHD u dorosłych: diagnoza, narzędzia i leczenie w świetle konsensusów, wytycznych i badań
7 min czytania
Dla Specjalistów
Sztuczna inteligencja w profilaktyce uzależnień u nastolatków: co potrafi, a czego nie wiemy
6 min czytania
Dla Specjalistów
Terapia par oparta na dowodach: na czym polega, skuteczność terapii skoncentrowanej na emocjach (EFT) i metody Gottmana
7 min czytania