Psilocybina podawana ze wsparciem psychologicznym jest badana jako leczenie depresji lekoopornej. Dostępne dane pochodzą z badań fazy 2: w dwóch z trzech omówionych tu badań z randomizacją dawka 25 mg zmniejszała objawy po trzech tygodniach wyraźniej niż w grupie kontrolnej, w trzecim nie osiągnięto głównego punktu końcowego. Trwałej odpowiedzi po 12 tygodniach nie potwierdzono, a sposób prowadzenia tych badań utrudnia ocenę rzeczywistej skuteczności. Publikacji z wynikami badania fazy 3 w bazie PubMed nie znaleźliśmy (stan na listopad 2026 r.).

Psilocybina w depresji lekoopornej: co pokazały badania z randomizacją
- 1W największym badaniu fazy 2 (233 osoby) jedna dawka 25 mg zmniejszyła wynik w skali MADRS po 3 tygodniach o 6,6 pkt więcej niż dawka kontrolna 1 mg; trwałej odpowiedzi po 12 tygodniach nie potwierdzono (Goodwin i wsp., 2022).
- 2Badanie niemieckie (144 osoby) nie osiągnęło głównego punktu końcowego: odpowiedź na leczenie 17,0% przy 25 mg wobec 10,6% przy aktywnym placebo (Mertens i wsp., 2026).
- 3Zdarzenia niepożądane wystąpiły u 77% uczestników największego badania; opisano też myśli samobójcze w dniach podania (Goodwin i wsp., 2022; Mertens i wsp., 2026).
- 4Grupy kontrolne w badaniach nad psilocybiną poprawiają się słabiej niż w badaniach nad SSRI i esketaminą, co może zawyżać ocenę skuteczności (Hieronymus i wsp., 2025).
Kogo i jak badano
Do badań włączano dorosłych z epizodem dużej depresji, u których wcześniejsze leczenie nie przyniosło wystarczającej poprawy. W badaniu Ruckera i wsp. (2026) oznaczało to niewystarczającą odpowiedź na co najmniej dwa leki przeciwdepresyjne albo na jeden lek i jedną psychoterapię. Psilocybiny nie podawano samej: uczestnicy przechodzili przygotowanie, mieli wsparcie w dniu podania i sesje integrujące doświadczenie (Rucker i wsp., 2026), a w badaniu niemieckim podanie było częścią sesji psychoterapeutycznych (Mertens i wsp., 2026).
Trzy badania z randomizacją w depresji lekoopornej
Nasilenie depresji oceniano głównie skalą Montgomery-Åsberg (ang. Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale, MADRS), która ma zakres od 0 do 60 punktów.
| Badanie | Uczestnicy i schemat | Główny wynik |
|---|---|---|
| Goodwin i wsp. (2022), faza 2 | 233 osoby; jedna dawka 25 mg, 10 mg albo 1 mg (grupa kontrolna) | Zmiana w skali MADRS po 3 tygodniach: −12,0, −7,9 i −5,4 pkt. Różnica 25 mg wobec 1 mg: −6,6 pkt (95% przedział ufności −10,2 do −2,9; p < 0,001). Dawka 10 mg bez istotnej różnicy (p = 0,18) |
| Rucker i wsp. (2026), badanie wykonalności w publicznej ochronie zdrowia w Anglii | 60 osób; jedna dawka 25 mg albo placebo | Różnica w skali MADRS po 3 tygodniach: −10,41 pkt (95% przedział ufności −14,86 do −5,95), utrzymana w 6. tygodniu |
| Mertens i wsp. (2026), faza 2b, dwa ośrodki w Niemczech | 144 osoby; 25 mg, 5 mg albo aktywne placebo (nikotynamid), dwie sesje co 6 tygodni | Odpowiedź na leczenie w 6. tygodniu: 17,0%, 12,5% i 10,6%. Różnica 25 mg wobec placebo nieistotna (iloraz szans 1,73; 95% przedział ufności 0,53–6,23; p = 0,19) |
W największym badaniu (Goodwin i wsp., 2022) wyjściowy wynik w skali MADRS wynosił 32–33 punkty w każdej grupie. Odsetki odpowiedzi i remisji po trzech tygodniach były zgodne z wynikiem głównym, ale trwałej odpowiedzi po 12 tygodniach już nie potwierdzono. Autorzy badania niemieckiego nazywają je nierozstrzygającym: główny punkt końcowy nie został osiągnięty, choć analizy eksploracyjne średnich zmian nasilenia objawów wskazywały na klinicznie znaczący efekt dawki 25 mg (Mertens i wsp., 2026).
Jak długo utrzymuje się poprawa
Uczestników największego badania obserwowano następnie przez 52 tygodnie (Goodwin i wsp., 2025). Mediana czasu do zdarzenia depresyjnego, zdefiniowanego w protokole badania, wyniosła 92 dni w grupie 25 mg, 83 dni w grupie 10 mg i 62 dni w grupie 1 mg. U większości uczestników takie zdarzenie wystąpiło do 12. tygodnia (w grupie 25 mg u 37 z 75 osób). Do dalszej obserwacji weszło tylko 66 osób, dlatego autorzy piszą o sugestii dłuższego utrzymywania się efektu dawki 25 mg i o potrzebie większych badań długoterminowych.
Bezpieczeństwo
W badaniu Goodwina i wsp. (2022) zdarzenia niepożądane wystąpiły u 179 z 233 uczestników (77%), najczęściej ból głowy, nudności i zawroty głowy. Myśli lub zachowania samobójcze albo samouszkodzenia odnotowano we wszystkich grupach dawek. W badaniu Mertensa i wsp. (2026) w dniach podania częściej zgłaszano myśli samobójcze przy dawce 25 mg (4% wobec 1–2% w grupach porównawczych). Opisano dwa ciężkie działania niepożądane, w tym jeden przypadek utrzymujących się zaburzeń percepcji po halucynogenach. W badaniu Ruckera i wsp. (2026) odnotowano 164 zdarzenia niepożądane inne niż ciężkie w grupie psilocybiny i 123 w grupie placebo.
Dlaczego te wyniki trudno interpretować
Metaanaliza Metaxy i Clarke'a (2024), obejmująca 436 uczestników z siedmiu badań nad psilocybiną w depresji różnego typu, wykazała istotną korzyść (wielkość efektu g Hedgesa 0,66; 95% przedział ufności 0,46–0,86). Efekt był jednak większy, gdy objawy oceniali sami uczestnicy i gdy mieli wcześniejsze doświadczenia z psychodelikami, dlatego autorzy wskazują na potrzebę wyjaśnienia roli oczekiwań. Wszystkie badania miały umiarkowane ryzyko błędu.
Hieronymus i wsp. (2025) porównali grupy kontrolne w 17 badaniach: 4 nad psilocybiną, 2 nad esketaminą i 11 nad lekami z grupy SSRI. Poprawa w grupach otrzymujących leczenie aktywne była zbliżona, natomiast grupy kontrolne w badaniach nad psilocybiną poprawiały się wyraźnie słabiej niż w pozostałych (standaryzowana zmiana średniej 0,50 wobec 1,00 i 1,12). Jedno z możliwych wyjaśnień: uczestnik, który orientuje się, że nie dostał psilocybiny, poprawia się mniej, a to powiększa różnicę między grupami. Autorzy wnioskują, że skuteczność psilocybiny na tle SSRI i esketaminy może być zawyżona.
Metaanaliza Syeda i wsp. (2026; 7 badań, 522 uczestników) potwierdziła duży efekt terapii z psilocybiną w depresji. Analizy podgrup sugerowały większy efekt przy dawce dobieranej do masy ciała i dłuższych sesjach przygotowania i integracji, ale różnice nie były istotne statystycznie.
Czego jeszcze nie wiemy
Nie wiadomo, jakie są wyniki badań fazy 3 i jak psilocybina wypada w porównaniu z dostępnymi metodami leczenia. Autorzy największego badania wskazują, że potrzebne są większe i dłuższe badania, także z takim porównaniem (Goodwin i wsp., 2022). Nie wiadomo też, jak długo utrzymuje się poprawa i czy podanie warto powtarzać (Goodwin i wsp., 2025).
Otwarte pozostaje, jaka część efektu wynika z oczekiwań uczestników i z rozpoznania, do której grupy trafili (Metaxa i Clarke, 2024; Hieronymus i wsp., 2025), oraz jak powinno wyglądać wsparcie psychoterapeutyczne towarzyszące podaniu (Syed i wsp., 2026).
Wnioski dla praktyki
- Pacjentowi pytającemu o psilocybinę można powiedzieć, że dowody pochodzą z badań fazy 2 i są niejednoznaczne: dwa badania wykazały poprawę po trzech tygodniach, trzecie nie potwierdziło skuteczności w głównym punkcie końcowym.
- Poprawa często nie jest trwała: w największym badaniu u około połowy osób leczonych dawką 25 mg zdarzenie depresyjne wystąpiło w ciągu 12 tygodni (Goodwin i wsp., 2025).
- W badaniach psilocybinę podawano wyłącznie z przygotowaniem i wsparciem psychologicznym, pod nadzorem zespołu badawczego. Wyników nie można przenosić na przyjmowanie substancji na własną rękę.
- Sygnały bezpieczeństwa, w tym myśli samobójcze w dniach podania, wymagają uważnej oceny ryzyka samobójczego u osób, które rozważają udział w badaniu albo już w nim uczestniczą.
Najczęstsze pytania
Czy są już opublikowane wyniki badania fazy 3?
W bazie PubMed nie znaleźliśmy takiej publikacji (stan na listopad 2026 r.). Omówione tu badania to badania fazy 2 i badanie wykonalności.
Jak szybko pojawia się poprawa i jak długo trwa?
Różnicę wobec grupy kontrolnej oceniano po trzech tygodniach od podania (Goodwin i wsp., 2022; Rucker i wsp., 2026). W rocznej obserwacji mediana czasu do zdarzenia depresyjnego wyniosła 92 dni po dawce 25 mg (Goodwin i wsp., 2025).
Jakie działania niepożądane opisano?
Najczęściej ból głowy, nudności i zawroty głowy (Goodwin i wsp., 2022). Opisano też myśli samobójcze w dniach podania i pojedynczy przypadek utrzymujących się zaburzeń percepcji (Mertens i wsp., 2026).
Czy psilocybina działa lepiej niż leki przeciwdepresyjne?
Omówione badania nie porównywały jej bezpośrednio z lekami w depresji lekoopornej. Analiza grup kontrolnych sugeruje, że przewaga psilocybiny nad SSRI i esketaminą może być w dotychczasowych badaniach zawyżona (Hieronymus i wsp., 2025).
Źródła naukowe (7)
- Goodwin GM i wsp. (2022)Single-Dose Psilocybin for a Treatment-Resistant Episode of Major DepressionThe New England journal of medicinebadanie z randomizacjąDOI: 10.1056/NEJMoa2206443
- Goodwin GM i wsp. (2025)Results From a Long-Term Observational Follow-Up Study of a Single Dose of Psilocybin for a Treatment-Resistant Episode of Major Depressive DisorderThe Journal of clinical psychiatrybadanie obserwacyjneDOI: 10.4088/JCP.24m15449
- Mertens LJ i wsp. (2026)Efficacy and Safety of Psilocybin in Treatment-Resistant Major Depression: The EPISODE Randomized Clinical TrialJAMA psychiatrybadanie z randomizacjąDOI: 10.1001/jamapsychiatry.2026.0132
- Rucker JJ i wsp. (2026)Psilocybin-assisted therapy for treatment-resistant major depressive disorder in a public healthcare setting: a randomized controlled trialNature medicinebadanie z randomizacjąDOI: 10.1038/s41591-026-04541-0
- Metaxa AM, Clarke M (2024)Efficacy of psilocybin for treating symptoms of depression: systematic review and meta-analysisBMJ (Clinical research ed.)metaanalizaDOI: 10.1136/bmj-2023-078084
- Syed OA i wsp. (2026)Methodological moderators of psilocybin-assisted therapy in depression: A systematic review and meta-analysisNeuroscience and biobehavioral reviewsmetaanalizaDOI: 10.1016/j.neubiorev.2026.106573
- Hieronymus F i wsp. (2025)Control Group Outcomes in Trials of Psilocybin, SSRIs, or Esketamine for Depression: A Meta-AnalysisJAMA network openmetaanalizaDOI: 10.1001/jamanetworkopen.2025.24119
Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.
Czy ten artykuł był pomocny?


