Ćwiczenia z użyciem wirtualnej rzeczywistości nieco poprawiają równowagę po udarze mózgu. Efekt jest mały, gdy zastępują inną terapię prowadzoną w tym samym czasie, i wyraźnie większy, gdy są dodatkiem do zwykłej rehabilitacji i zwiększają łączny czas ćwiczeń. Nie przyspieszają chodu, a ich wpływ na jakość życia jest niepewny. Zdarzenia niepożądane są rzadkie i łagodne, ale większość badań jest mała, więc pewność dowodów pozostaje niska.

Wirtualna rzeczywistość w rehabilitacji po udarze: co wiadomo o wpływie na równowagę
- 1W porównaniu z inną terapią w tym samym wymiarze czasu wirtualna rzeczywistość poprawia równowagę w małym stopniu (0,26), a jako dodatek do zwykłej rehabilitacji wyraźniej (0,68; Laver i wsp., 2025).
- 2Szybkość chodu się nie poprawia, a wpływ na jakość życia i uczestnictwo w życiu społecznym jest niepewny (Laver i wsp., 2025).
- 3Gogle nie dają lepszych wyników niż rozwiązania ekranowe: stopień zanurzenia nie wiązał się z wielkością efektu (Krohn i wsp., 2024; Islam i wsp., 2026).
- 4Interwencje z wirtualną rzeczywistością zmniejszały objawy depresyjne po udarze (−0,75), ale nie poprawiały funkcji poznawczych (Liu i wsp., 2023; Zhang i wsp., 2021).
Co nazywa się wirtualną rzeczywistością w rehabilitacji
Przegląd Cochrane definiuje ją jako zaawansowaną formę kontaktu człowieka z komputerem, w której użytkownik w naturalny sposób wchodzi w interakcję z otoczeniem wytworzonym komputerowo (Laver i wsp., 2025). W badaniach pod tym pojęciem mieszczą się zarówno gry ruchowe wyświetlane na ekranie, w tym gry na popularne konsole, jak i ćwiczenia w goglach, w których pacjent jest w pełni zanurzony w wirtualnym otoczeniu (Krohn i wsp., 2024; Truijen i wsp., 2022).
Równowaga w przeglądzie Cochrane
Aktualizacja przeglądu z 2025 roku objęła 190 badań z randomizacją i 7188 uczestników. Tylko 36 badań, czyli 19%, miało ponad 50 uczestników, a największe liczyło 152 osoby (Laver i wsp., 2025).
| Porównanie | Równowaga | Szybkość chodu |
|---|---|---|
| Wirtualna rzeczywistość zamiast innej terapii, w tym samym wymiarze czasu | 0,26 (95% przedział ufności 0,12–0,40); 24 badania, 871 osób; niska pewność dowodów | Niewielki efekt albo jego brak; 10 badań, 304 osoby; bardzo niska pewność |
| Wirtualna rzeczywistość jako dodatek do zwykłej rehabilitacji, czyli więcej czasu terapii | 0,68 (0,46–0,91); 12 badań, 321 osób; niska pewność | Brak widocznej korzyści; 3 badania, 57 osób; bardzo niska pewność |
Różnica między wierszami jest istotna dla interpretacji. Gdy wirtualna rzeczywistość zastępuje inne ćwiczenia, przewaga jest niewielka. Gdy jest dokładana do zwykłego programu, pacjent po prostu ćwiczy dłużej, więc nie da się rozdzielić wpływu samej technologii od wpływu dodatkowego czasu terapii.
Faza przewlekła i inne metaanalizy
| Metaanaliza | Materiał | Wynik dla równowagi |
|---|---|---|
| Krohn i wsp. (2024) | 43 badania z randomizacją, 1136 osób co najmniej sześć miesięcy po udarze | 0,51 (0,29–0,72); dla chodu 0,31 (0,09–0,53) |
| Zhang i wsp. (2025) | 27 badań z randomizacją, 877 pacjentów | 0,31 (0,09–0,52); dla sprawności kończyny dolnej 0,41 |
| Zhang i wsp. (2021) | 87 badań, 3540 uczestników | Istotna poprawa w skali równowagi Berg i w teście „wstań i idź”; bez różnicy w teście chodu na 10 metrów |
| Lee i wsp. (2019) | 21 badań w przewlekłej fazie po udarze | Łączny efekt 0,440; dla sprawności kończyn dolnych 0,424 |
Autorzy metaanalizy dotyczącej fazy przewlekłej podkreślają, że wyniki odnoszą się do osób w wieku produkcyjnym, które chodzą bez pomocy, i że poprawę mierzono w testach sprawności, a nie w codziennym życiu (Krohn i wsp., 2024).
Czy gogle dają więcej niż ekran
Na razie nic na to nie wskazuje. W metaanalizie 34 badań nad wirtualną rzeczywistością z pełnym zanurzeniem (1200 uczestników) stwierdzono poprawę sprawności kończyny górnej i niewielką poprawę wybranych parametrów chodu, natomiast wyniki dotyczące równowagi, sprawności funkcjonalnej i jakości życia były niespójne i nie dały się wiarygodnie policzyć (Islam i wsp., 2026). W analizie badań w fazie przewlekłej ani stopień zanurzenia, ani treść ćwiczeń, ani rodzaj grupy kontrolnej nie wiązały się z wielkością efektu (Krohn i wsp., 2024).
Gry ruchowe na konsolę i ćwiczenia w domu
Ćwiczenia z platformą do gier dającą informację zwrotną, dołączone do zwykłej terapii, poprawiały równowagę i wynik testu „wstań i idź”, ale nie szybkość chodu (22 badania; Ghazavi Dozin i wsp., 2024).
W małym badaniu 24 osób w przewlekłej fazie po udarze sześć tygodni gier ruchowych połączonych z zadaniami poznawczymi poprawiło w warunkach dwuzadaniowych zarówno kontrolę równowagi, jak i funkcje poznawcze. Tradycyjny trening równowagi poprawił tylko sprawność ruchową (Kannan i wsp., 2019).
Programy prowadzone w domu, z nadzorem na odległość, dawały poprawę równowagi podobną do grupy kontrolnej: różnica między grupami nie była istotna. Autorzy widzą w nich sposób na przedłużenie terapii, a nie na jej zastąpienie (7 badań obejmujących chorych po udarze, z chorobą Parkinsona i ze stwardnieniem rozsianym; Truijen i wsp., 2022).
Codzienne funkcjonowanie i jakość życia
Wirtualna rzeczywistość prawdopodobnie zmniejsza ograniczenia w codziennych czynnościach (0,21; 95% przedział ufności 0,11–0,32; umiarkowana pewność dowodów). Wpływu na uczestnictwo w życiu społecznym i jakość życia nie wykazano (0,11; −0,02 do 0,24), a autorzy uznali dane za niewystarczające do wyciągania wniosków (Laver i wsp., 2025).
Nastrój i funkcje poznawcze
Z punktu widzenia psychologa pracującego z pacjentami po udarze ważne są dwa wyniki. Po pierwsze, metaanaliza 11 badań z randomizacją (752 pacjentów) wykazała, że interwencje z użyciem wirtualnej rzeczywistości zmniejszają nasilenie objawów depresyjnych w stopniu umiarkowanym (−0,75; 95% przedział ufności −1,35 do −0,15), przy dużej niejednorodności wyników (Liu i wsp., 2023). Po drugie, w dużej metaanalizie nie stwierdzono poprawy funkcji poznawczych mierzonych testami przesiewowymi i testami uwagi (Zhang i wsp., 2021). Poprawę funkcji poznawczych opisano tylko w małym badaniu, w którym ćwiczenia ruchowe celowo łączono z zadaniami poznawczymi (Kannan i wsp., 2019).
Bezpieczeństwo i jakość dowodów
W 59 badaniach, w których monitorowano zdarzenia niepożądane, było ich niewiele i miały łagodny charakter (Laver i wsp., 2025). Przegląd 58 opracowań zbiorczych, obejmujących 345 badań pierwotnych, zwraca jednak uwagę na słabość całej literatury: 77,6% przeglądów oceniono jako krytycznie niskiej jakości, a w zakresie chodu i równowagi nie dało się rozstrzygnąć, czy wirtualna rzeczywistość ma przewagę nad zwykłą terapią (Bargeri i wsp., 2023).
Czego jeszcze nie wiemy
Nie wiadomo, czy poprawa w testach równowagi przekłada się na mniejszą liczbę upadków i większą samodzielność w codziennym życiu (Krohn i wsp., 2024) ani ile korzyści daje sama technologia, a ile dodatkowy czas ćwiczeń (Laver i wsp., 2025). Nie ustalono, jakie parametry programu są najlepsze: rodzaj urządzenia, czas trwania i częstość sesji (Zhang i wsp., 2025). Nie wiadomo też, czy efekty utrzymują się po zakończeniu programu i jak wypadają u osób, które nie chodzą samodzielnie.
Wnioski dla praktyki
- Wirtualna rzeczywistość jest uzasadnionym uzupełnieniem rehabilitacji równowagi po udarze, zwłaszcza gdy pozwala wydłużyć łączny czas ćwiczeń (Laver i wsp., 2025).
- Nie ma powodu, by zastępować nią sprawdzone formy terapii ani oczekiwać poprawy szybkości chodu.
- Gogle nie są konieczne: prostsze rozwiązania ekranowe dawały podobne wyniki (Krohn i wsp., 2024).
- Ćwiczenia w domu mogą przedłużać terapię po wypisie, ale wymagają nadzoru i nie dają lepszych wyników niż terapia tradycyjna (Truijen i wsp., 2022).
- Interwencje z użyciem wirtualnej rzeczywistości wiązały się też z mniejszym nasileniem objawów depresyjnych, co warto brać pod uwagę u pacjentów z obniżonym nastrojem po udarze (Liu i wsp., 2023). Nie zastępuje to jednak oceny i leczenia depresji.
- Jeśli celem są także funkcje poznawcze, sensowne jest łączenie ćwiczeń ruchowych z zadaniami poznawczymi, choć dane pochodzą z jednego małego badania (Kannan i wsp., 2019).
Najczęstsze pytania
Czy wirtualna rzeczywistość poprawia równowagę po udarze?
Tak, w niewielkim stopniu: 0,26 w porównaniu z inną terapią i 0,68, gdy jest dodatkiem do zwykłej rehabilitacji (Laver i wsp., 2025).
Czy poprawia chód?
Szybkości chodu nie poprawia (Laver i wsp., 2025). W fazie przewlekłej opisano umiarkowaną poprawę w testach chodu przy niskiej pewności dowodów (Krohn i wsp., 2024).
Czy potrzebne są gogle?
Nie. Stopień zanurzenia w wirtualnym otoczeniu nie wiązał się z wielkością efektu (Krohn i wsp., 2024).
Czy ćwiczenia są bezpieczne?
W badaniach zdarzenia niepożądane były nieliczne i łagodne (Laver i wsp., 2025).
Czy wirtualna rzeczywistość pomaga na nastrój po udarze?
W 11 badaniach zmniejszała nasilenie objawów depresyjnych w stopniu umiarkowanym, choć wyniki były bardzo niejednorodne (Liu i wsp., 2023).
Źródła naukowe (11)
- Laver KE i wsp. (2025)Virtual reality for stroke rehabilitationThe Cochrane database of systematic reviewsprzegląd systematycznyDOI: 10.1002/14651858.CD008349.pub5
- Krohn M i wsp. (2024)The Effectiveness of Therapeutic Exercise Interventions With Virtual Reality on Balance and Walking Among Persons With Chronic Stroke: Systematic Review, Meta-Analysis, and Meta-Regression of Randomized Controlled TrialsJournal of medical Internet researchmetaanalizaDOI: 10.2196/59136
- Islam D i wsp. (2026)Effects of immersive virtual reality on limb motor function, balance, gait and quality of life after stroke: A systematic review and meta-analysisPloS onemetaanalizaDOI: 10.1371/journal.pone.0351114
- Zhang B i wsp. (2021)Virtual reality for limb motor function, balance, gait, cognition and daily function of stroke patients: A systematic review and meta-analysisJournal of advanced nursingmetaanalizaDOI: 10.1111/jan.14800
- Zhang W, Lyu S, Zhang S (2025)Virtual reality technology for upper and lower limb motor function, daily function, and balance in stroke patients: a meta-analysis of randomized controlled trialsPeerJmetaanalizaDOI: 10.7717/peerj.20402
- Bargeri S i wsp. (2023)Effectiveness and safety of virtual reality rehabilitation after stroke: an overview of systematic reviewsEClinicalMedicine
- Truijen S i wsp. (2022)Effect of home-based virtual reality training and telerehabilitation on balance in individuals with Parkinson disease, multiple sclerosis, and stroke: a systematic review and meta-analysisNeurological sciences : official journal of the Italian Neurological Society and of the Italian Society of Clinical NeurophysiologymetaanalizaDOI: 10.1007/s10072-021-05855-2
- Ghazavi Dozin SM, Mohammad Rahimi N, Aminzadeh R (2024)Wii Fit-Based Biofeedback Rehabilitation Among Post-Stroke Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled TrialBiological research for nursingmetaanalizaDOI: 10.1177/10998004231180316
- Kannan L i wsp. (2019)Cognitive-motor exergaming for reducing fall risk in people with chronic stroke: A randomized controlled trialNeuroRehabilitationbadanie z randomizacjąDOI: 10.3233/NRE-182683
- Liu H i wsp. (2023)Effects of virtual reality-based intervention on depression in stroke patients: a meta-analysisScientific reportsmetaanalizaDOI: 10.1038/s41598-023-31477-z
- Lee HS, Park YJ, Park SW (2019)The Effects of Virtual Reality Training on Function in Chronic Stroke Patients: A Systematic Review and Meta-AnalysisBioMed research internationalmetaanalizaDOI: 10.1155/2019/7595639
Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.
Czy ten artykuł był pomocny?


