Psychopedia
Znajdź specjalistę
Umów wizytę
Psychopedia
Umów wizytę
Strona Główna
Katalog specjalistówDobierz specjalistę AIAISpecjalista dnia
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs Mity
Artykuły dla specjalistówDołącz do PsychopediiZałóż profilPlany i cennikAI Asystent SesjiWkrótce
Wszystkie testyTest na depresję (PHQ-9)Test na lęk (GAD-7)DASS-21
Czat z terapeutąWkrótceAsystent AIWkrótceAplikacja mobilnaWkrótce
Zaloguj się

Newsletter w przygotowaniu

Zostaw adres, a napiszemy, gdy newsletter ruszy.

Psychopedia

Twoje źródło wiedzy o zdrowiu psychicznym. Portal edukacyjny Mentali.

Treści
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityTesty przesiewoweZasięg działania
Specjaliści
Znajdź specjalistęUmów wizytęCzat z terapeutą (wkrótce)Specjalista dniaRegulamin dla specjalistów
Narzędzia dla specjalistów
PlanyAI Asystent Sesji (wkrótce)Biblioteka protokołów (wkrótce)Dashboard (wkrótce)
Firma
O PsychopediiJak tworzymy treściPrywatnośćKontakt
© 2026 Psychopedia by Mentali Sp. z o.o.Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej diagnozy.
Artykuły
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityDla Specjalistów
Kobieta w ciąży w białym swetrze trzyma dłonie na brzuchu
Fot. Anastasiia Chepinska / Unsplash
8 min czytania Aktualizacja: 14 listopada 2026 Redakcja Psychopedia 14 zweryfikowanych źródeł
PsychopediaDla SpecjalistówogolneTerapia poznawczo-behawioralna w redukcji stresu w ciąż…

Terapia poznawczo-behawioralna w redukcji stresu w ciąży: skuteczność, kortyzol i programy internetowe

Interwencje oparte na terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) zmniejszają stres u kobiet w ciąży. W metaanalizie 20 badań z randomizacją (6966 kobiet) efekt wyniósł −0,84 dla stresu związanego z ciążą i −0,64 dla ogólnych objawów stresu, ale wyniki badań bardzo się różniły, a pewność dowodów oceniono jako niską lub bardzo niską (Shi i wsp., 2026). Obniżenia stężenia kortyzolu metaanaliza nie potwierdziła, choć opisują je pojedyncze małe badania. Programy internetowe zmniejszają w małym stopniu lęk i objawy depresji, a dowody na ich wpływ na stres są niewystarczające (Neo i wsp., 2022).

Spis treści(8 sekcji)
1Stres w ciąży: skala problemu i sposoby pomiaru2Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna stresu w ciąży3Skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w redukcji stresu w ciąży: metaanalizy4Kortyzol, przebieg ciąży i rozwój dziecka: badania z randomizacją5Terapia poznawczo-behawioralna przez internet w ciąży6Czego jeszcze nie wiemy7Wnioski dla praktyki8Najczęstsze pytania
Najważniejsze informacje
  • 1W metaanalizie 20 badań z randomizacją (6966 kobiet) interwencje oparte na terapii poznawczo-behawioralnej zmniejszały stres związany z ciążą (−0,84) i ogólne objawy stresu (−0,64); pewność dowodów jest niska lub bardzo niska (Shi i wsp., 2026).
  • 2Metaanaliza nie potwierdziła obniżenia kortyzolu; spadek kortyzolu we włosach opisano w jednym badaniu 78 kobiet (Shi i wsp., 2026; Romero-Gonzalez i wsp., 2020).
  • 3Programy internetowe zmniejszają lęk i objawy depresji w małym stopniu, a dowody na ich wpływ na stres są niewystarczające (Neo i wsp., 2022).
  • 4U kobiet z objawami depresji w ciąży internetowa terapia poznawczo-behawioralna nie zapobiegła depresji poporodowej; korzyść widać było tylko przy łagodniejszych objawach (Duan i wsp., 2025).

Stres w ciąży: skala problemu i sposoby pomiaru

Objawy stresu są najczęstszym problemem psychicznym w ciąży. Terapia poznawczo-behawioralna ma potwierdzoną skuteczność wobec objawów depresji i lęku w ciąży, a badań dotyczących samego stresu jest mniej (Shi i wsp., 2026; Li i wsp., 2022). Nieleczone lęk i depresja w ciąży wiążą się z niekorzystnymi następstwami dla matki i dziecka (Loughnan i wsp., 2019).

W badaniach ocenia się trzy rodzaje wyników: stres związany z ciążą, ogólne objawy stresu i wskaźniki obiektywne (Shi i wsp., 2026). Wskaźnikiem obiektywnym jest kortyzol oznaczany w ślinie albo we włosach (Urizar i wsp., 2019; Romero-Gonzalez i wsp., 2020).

Zaburzenia regulacji osi podwzgórze–przysadka–nadnercza i wydzielania kortyzolu wiązano z większym ryzykiem powikłań zdrowotnych w ciąży i po porodzie (Urizar i wsp., 2019), w tym z niską masą urodzeniową dziecka (Urizar i wsp., 2026). Związek ten nie jest jednak prosty. Metaanaliza 11 badań nie wykazała istotnej różnicy w stężeniu kortyzolu we włosach między kobietami, które urodziły przedwcześnie, a rodzącymi w terminie (0,11; 95% przedział ufności −0,28 do 0,51) (Künzel i wsp., 2024).

Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna stresu w ciąży

W badaniach z randomizacją stosowano krótkie programy: ośmiotygodniowe zajęcia grupowe poświęcone radzeniu sobie ze stresem (Urizar i wsp., 2019; Romero-Gonzalez i wsp., 2020), sześć 50-minutowych sesji internetowych prowadzonych przez terapeutę (Aligoltabar i wsp., 2025) albo trzy lekcje internetowe bez udziału terapeuty (Loughnan i wsp., 2019). W przeglądzie interwencji zdalnych za korzystne uznano elementy relaksacji i umiejętności poznawczych, regularny kontakt z terapeutą lub grupą wsparcia oraz liczbę sesji wystarczającą do nabycia umiejętności, ale nie nadmiernie czasochłonną (Evans i wsp., 2022).

Skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w redukcji stresu w ciąży: metaanalizy

PracaMateriałWynik
Shi i wsp. (2026)20 badań z randomizacją, 6966 kobiet w ciąży z dziewięciu krajów; interwencje oparte na terapii poznawczo-behawioralnejStres związany z ciążą −0,84 (95% przedział ufności −1,42 do −0,26; I² = 92,3%), ogólne objawy stresu −0,64 (−1,09 do −0,20; I² = 87,4%). Kortyzol: bez istotnego efektu (p = 0,12). Pewność dowodów niska lub bardzo niska
Li i wsp. (2022)79 badań z randomizacją i quasi-randomizacją; ciąża i pierwszy rok po porodzieSama terapia poznawczo-behawioralna: stres −0,96 (−1,40 do −0,52) bezpośrednio po leczeniu; lęk −0,63 krótkoterminowo i −0,71 długoterminowo. Depresja (terapia sama lub łączona z innymi metodami): −0,69 krótkoterminowo i −0,59 długoterminowo
Guo i wsp. (2021)28 badań z randomizacją, 1944 kobiety; interwencje typu „umysł–ciało”Stres −0,94 (−1,25 do −0,63). Korzystne były wszystkie rodzaje interwencji: uważność, terapia poznawczo-behawioralna, techniki relaksacyjne i joga, w formie grupowej i indywidualnej. Za optymalne uznano programy trwające 4–8 tygodni. Duże zróżnicowanie wyników i błąd publikacji
Neo i wsp. (2022)16 badań z randomizacją, 3894 kobiety w ciąży; interwencje psychologiczne przez internetObjawy depresji −0,16 do −0,32, lęku −0,22 do −0,33; efekty małe. Niewystarczające dowody dla stresu i lęku przed porodem. Pewność dowodów niska lub bardzo niska
Evans i wsp. (2022)14 badań ilościowych i 3 jakościowe; interwencje zdalne dla kobiet z objawami lęku w ciążyTerapia poznawczo-behawioralna przez internet: lęk −0,49 (−0,75 do −0,22); interwencje ze wsparciem prowadzącego: −0,48 (−0,75 do −0,22). Autorzy zalecają ostrożność z powodu małej liczby i jakości badań

Autorzy metaanalizy poświęconej stresowi wskazują czynniki związane z lepszym wynikiem: młodszy wiek uczestniczek, mniejszy odsetek rezygnacji, sesje częściej niż raz w tygodniu i formę mieszaną. Korzyści były najwyraźniejsze u młodych kobiet z Azji (Shi i wsp., 2026). W drugiej metaanalizie sama terapia poznawczo-behawioralna była skuteczna w wielu różnych formach prowadzenia (Li i wsp., 2022).

Kortyzol, przebieg ciąży i rozwój dziecka: badania z randomizacją

PracaUczestniczki i interwencjaWynik
Urizar i wsp. (2019)100 kobiet w ciąży o niskich dochodach; ośmiotygodniowy grupowy trening radzenia sobie ze stresem (55 osób) albo grupa kontrolna (45 osób)Niższy odczuwany stres przez całą ciążę i wczesny okres po porodzie (p = 0,020). U kobiet z nasilonym lękiem w ciąży bardziej stromy dobowy spadek kortyzolu trzy miesiące po porodzie (p = 0,015)
Urizar i wsp. (2026)Ta sama grupa 100 kobiet; dokumentacja medyczna oraz kortyzol matek i niemowląt trzy miesiące po porodzieMniej powikłań położniczych u matek z podwyższonym kortyzolem w ciąży. Bardziej uregulowany rytm kortyzolu u niemowląt matek z wysokim kortyzolem i stresem oraz u niemowląt matek Afroamerykanek
Romero-Gonzalez i wsp. (2020)78 kobiet w ciąży; 8 cotygodniowych sesji grupowych (39 osób) albo grupa kontrolna (39 osób)Spadek stężenia kortyzolu we włosach, stresu odczuwanego i związanego z ciążą oraz nasilenia objawów psychopatologicznych tylko w grupie terapii
Puertas-Gonzalez i wsp. (2023)48 kobiet w ciąży; terapia radzenia sobie ze stresem (24 osoby) albo standardowa opieka (24 osoby)W grupie terapii mniejszy stres i mniej objawów psychopatologicznych; kortyzol stabilny, a w grupie kontrolnej rosnący. Niemowlęta z grupy terapii: niższy kortyzol przy urodzeniu i wyższe wyniki rozwoju poznawczego i ruchowego w 6. miesiącu
Surkan i wsp. (2025)Pakistan; program oparty na terapii poznawczo-behawioralnej dla kobiet z lękiem w ciąży; rozwój 202 niemowląt z grupy interwencji i 198 z grupy kontrolnejW 6. tygodniu po porodzie wynik komunikacji wyższy o 2,1 punktu (95% przedział ufności 0,12–4,17); różnica w motoryce dużej (2,0 punktu) nieistotna

Te wyniki trzeba czytać ostrożnie. Badania były małe, część efektów dotyczyła tylko podgrup, a metaanaliza nie potwierdziła wpływu terapii na kortyzol (Shi i wsp., 2026). Autorzy sami określają swoje wyniki jako wstępne i postulują większe badania z dłuższą obserwacją (Urizar i wsp., 2019; Surkan i wsp., 2025). W badaniu pakistańskim związek programu z komunikacją niemowląt był w 87% zapośredniczony przez objawy depresji matki (Surkan i wsp., 2025).

Czy pora na terapię?
Bezpłatny test - 10 pytań, wyniki w 3 minuty
Zrób test →
Zrób test →

Terapia poznawczo-behawioralna przez internet w ciąży

PracaUczestniczki i interwencjaWynik
Loughnan i wsp. (2019)Kobiety w ciąży z lękiem lub depresją; krótki program internetowy bez wsparcia terapeuty (43 osoby) albo standardowa opieka (44 osoby)Zmniejszenie lęku (g = 0,76) i ogólnego dystresu (g = 0,88); w objawach depresji różnice małe i nieistotne. Wszystkie trzy lekcje ukończyło 26 z 36 kobiet, które zaczęły program
Aligoltabar i wsp. (2025)140 kobiet z objawami lęku i podejrzeniem wady rozwojowej płodu; cztery warianty internetowej terapii poznawczo-behawioralnej skoncentrowanej na emocjach (sześć 50-minutowych sesji), z udziałem partnera lub sesjami przypominającymi albo bez nichPoprawa w zakresie lęku, stresu związanego z ciążą, nietolerancji niepewności i regulacji emocji, utrzymana po 3 i 6 miesiącach. Żaden wariant nie był lepszy od pozostałych; w badaniu nie było grupy bez terapii
Duan i wsp. (2025)300 kobiet z objawami depresji w ciąży, 5 ośrodków w Chinach; cotygodniowe moduły internetowe od ciąży do wczesnego okresu po porodzie albo obserwacja bez leczeniaBez różnicy w częstości objawów depresji 6 tygodni po porodzie (p = 0,18). W analizie dodatkowej u kobiet z wynikiem 10–12 w skali EPDS mniejsze ryzyko depresji w pierwszym roku po porodzie (iloraz szans 0,534; 0,313–0,912); przy cięższych objawach bez korzyści

Obraz jest spójny z metaanalizami: forma internetowa pomaga przede wszystkim na lęk, a wobec objawów depresji jej efekty są małe (Neo i wsp., 2022). W interwencjach zdalnych 62% programów obejmowało bezpośredni kontakt z terapeutą lub prowadzącym (Evans i wsp., 2022).

Czego jeszcze nie wiemy

Nie wiadomo, jak trwałe są efekty: dla stresu metaanaliza podaje jedynie wynik bezpośrednio po leczeniu, a autorzy postulują duże badania z długą obserwacją (Li i wsp., 2022; Shi i wsp., 2026). Niepewna jest też rzeczywista wielkość efektu. Zróżnicowanie wyników jest bardzo duże (I² do 92,3%), pewność dowodów jest niska lub bardzo niska, a w starszej metaanalizie stwierdzono błąd publikacji (Shi i wsp., 2026; Guo i wsp., 2021).

Nie ustalono, czy zmniejszenie stresu przekłada się na przebieg ciąży i zdrowie dziecka, bo dane pochodzą z małych badań i analiz w podgrupach (Urizar i wsp., 2026; Puertas-Gonzalez i wsp., 2023). Nie wiadomo również, czy programy internetowe zmniejszają stres i lęk przed porodem (Neo i wsp., 2022) ani jak pomagać kobietom z nasilonymi objawami depresji, u których program internetowy nie zapobiegł depresji poporodowej (Duan i wsp., 2025).

Wnioski dla praktyki

  • Interwencje oparte na terapii poznawczo-behawioralnej mogą uzupełniać opiekę przedporodową u kobiet z nasilonym stresem (Shi i wsp., 2026).
  • Wzorem sprawdzonym w badaniach jest ośmiotygodniowy program grupowy (Urizar i wsp., 2019; Romero-Gonzalez i wsp., 2020).
  • Jeśli pacjentka woli inną metodę, uzasadnione są także uważność, techniki relaksacyjne i joga (Guo i wsp., 2021).
  • W formie zdalnej warto zadbać o regularny kontakt z terapeutą i o utrzymanie uczestnictwa; mniejszy odsetek rezygnacji wiązał się z lepszymi wynikami (Evans i wsp., 2022; Shi i wsp., 2026).
  • Samodzielny program internetowy jest opcją przy łagodnych i umiarkowanych objawach. Przy nasilonych objawach depresji sam program internetowy nie wystarcza i potrzebna jest konsultacja lekarska (Duan i wsp., 2025).
  • Nie należy obiecywać wpływu terapii na kortyzol, przebieg porodu ani rozwój dziecka; te dane są wstępne (Shi i wsp., 2026; Surkan i wsp., 2025).

Najczęstsze pytania

Czy terapia poznawczo-behawioralna zmniejsza stres w ciąży?

Tak. W metaanalizie 20 badań zmniejszała zarówno stres związany z ciążą (−0,84), jak i ogólne objawy stresu (−0,64), choć pewność dowodów jest niska (Shi i wsp., 2026).

Czy psychoterapia w ciąży obniża kortyzol?

Nie ma na to pewnych dowodów. Metaanaliza nie wykazała istotnego efektu (Shi i wsp., 2026), a spadek kortyzolu we włosach opisano w jednym badaniu 78 kobiet (Romero-Gonzalez i wsp., 2020).

Jak długo trwa terapia stresu w ciąży?

W przytoczonych badaniach były to programy ośmiotygodniowe, a w metaanalizie interwencji typu „umysł–ciało” za optymalne uznano 4–8 tygodni (Urizar i wsp., 2019; Guo i wsp., 2021).

Czy terapia przez internet pomaga kobietom w ciąży?

Zmniejsza lęk i objawy depresji, ale w małym stopniu, a jej wpływ na stres nie został potwierdzony (Neo i wsp., 2022; Evans i wsp., 2022).

Czy zmniejszenie stresu matki wpływa na dziecko?

Wstępne dane są zachęcające: niższy kortyzol noworodków i lepsze wyniki rozwoju w 6. miesiącu w małym badaniu oraz lepsza komunikacja niemowląt w 6. tygodniu w badaniu pakistańskim. Wymagają potwierdzenia w większych badaniach (Puertas-Gonzalez i wsp., 2023; Surkan i wsp., 2025).

Potrzebujesz wsparcia?

Specjaliści, którzy mogą pomóc przy zdrowiu psychicznym

Paulina  Marszałek
Paulina Marszałek
Psycholog
★★★★★5.0
Maciej Małysa
Maciej Małysa
Psycholog
★★★★★5.0
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog
★★★★★5.0
Znajdź specjalistę →

Źródła naukowe (14)

  1. 1
    Shi Y i wsp. (2026)
    Cognitive behavioural therapy-based interventions on stress outcomes in pregnant women: A systematic review and meta-analysis
    International journal of nursing studies
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.ijnurstu.2026.105650
  2. 2
    Li X i wsp. (2022)
    Effectiveness of cognitive behavioral therapy for perinatal maternal depression, anxiety and stress: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials
    Clinical psychology review
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.cpr.2022.102129
  3. 3
    Guo P i wsp. (2021)
    Mind-body interventions on stress management in pregnant women: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials
    Journal of advanced nursing
    metaanalizaDOI: 10.1111/jan.14588
  4. 4
    Urizar GG i wsp. (2019)
    The SMART Moms Program: A Randomized Trial of the Impact of Stress Management on Perceived Stress and Cortisol in Low-Income Pregnant Women
    Psychoneuroendocrinology
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.psyneuen.2019.02.022
  5. 5
    Urizar GG i wsp. (2026)
    A randomized trial of prenatal cognitive behavioral stress management effects on obstetric health outcomes and infant cortisol levels
    Psychoneuroendocrinology
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.psyneuen.2026.107807
  6. 6
    Romero-Gonzalez B i wsp. (2020)
    Effects of cognitive-behavioural therapy for stress management on stress and hair cortisol levels in pregnant women: A randomised controlled trial
    Journal of psychosomatic research
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.jpsychores.2020.110162
  7. 7
    Puertas-Gonzalez JA i wsp. (2023)
    Can we influence the neurological development and hair cortisol concentration of offspring by reducing the stress of the mother during pregnancy? A randomized controlled trial
    Stress and health : journal of the International Society for the Investigation of Stress
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1002/smi.3222
  8. 8
    Duan CC i wsp. (2025)
    Internet-Based Cognitive Behavioral Therapy for Preventing Postpartum Depressive Symptoms Among Pregnant Individuals With Depression: Multicenter Randomized Controlled Trial in China
    Journal of medical Internet research
    badanie z randomizacjąDOI: 10.2196/67386
  9. 9
    Loughnan SA i wsp. (2019)
    A randomized controlled trial of 'MUMentum Pregnancy': Internet-delivered cognitive behavioral therapy program for antenatal anxiety and depression
    Journal of affective disorders
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.jad.2018.09.057
  10. 10
    Aligoltabar S i wsp. (2025)
    Efficacy of internet-based emotion-focused cognitive behavior therapy (IECBT) in improving stress and anxiety of women with suspected fetal malformation: A randomized controlled trial
    Journal of behavior therapy and experimental psychiatry
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.jbtep.2025.102033
  11. 11
    Evans K i wsp. (2022)
    Remotely Delivered Interventions to Support Women With Symptoms of Anxiety in Pregnancy: Mixed Methods Systematic Review and Meta-analysis
    Journal of medical Internet research
    metaanalizaDOI: 10.2196/28093
  12. 12
    Neo HS i wsp. (2022)
    Internet-delivered psychological interventions for reducing depressive, anxiety symptoms and fear of childbirth in pregnant women: A meta-analysis and meta-regression
    Journal of psychosomatic research
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.jpsychores.2022.110790
  13. 13
    Surkan PJ i wsp. (2025)
    Effects of a Prenatal Anxiety Randomized Controlled Trial Intervention on Infant Development in Pakistan
    Academic pediatrics
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.acap.2024.07.018
  14. 14
    Künzel RG i wsp. (2024)
    The association between maternal prenatal hair cortisol concentration and preterm birth: A systematic review and meta-analysis
    Psychoneuroendocrinology
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.psyneuen.2024.107041

Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.

Czy ten artykuł był pomocny?

Specjalista dnia
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog, Psycholog dziecięcy
★★★★★5.0
Umów wizytę →Zobacz innych specjalistów

Powiązane artykuły

Oksytocyna w autyzmie: co pokazały badania kliniczne i co wiadomo o genach
6 min · neurodywersja
Sztuczna inteligencja w profilaktyce uzależnień u nastolatków: co potrafi, a czego nie wiemy
6 min · uzaleznienia
Elektrowstrząsy a BDNF w ciężkiej depresji: co wynika z metaanaliz
7 min · psychiatria
Leczenie zaburzeń osobowości: psychoterapia w świetle metaanaliz i przeglądów Cochrane
7 min · ogolne
Czytaj dalej

Podobne artykuły

Dla Specjalistów
Oksytocyna w autyzmie: co pokazały badania kliniczne i co wiadomo o genach
6 min czytania
Dla Specjalistów
Sztuczna inteligencja w profilaktyce uzależnień u nastolatków: co potrafi, a czego nie wiemy
6 min czytania
Dla Specjalistów
Elektrowstrząsy a BDNF w ciężkiej depresji: co wynika z metaanaliz
7 min czytania