Psychopedia
Znajdź specjalistę
Umów wizytę
Psychopedia
Umów wizytę
Strona Główna
Katalog specjalistówDobierz specjalistę AIAISpecjalista dnia
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs Mity
Artykuły dla specjalistówDołącz do PsychopediiZałóż profilPlany i cennikAI Asystent SesjiWkrótce
Wszystkie testyTest na depresję (PHQ-9)Test na lęk (GAD-7)DASS-21
Czat z terapeutąWkrótceAsystent AIWkrótceAplikacja mobilnaWkrótce
Zaloguj się

Newsletter w przygotowaniu

Zostaw adres, a napiszemy, gdy newsletter ruszy.

Psychopedia

Twoje źródło wiedzy o zdrowiu psychicznym. Portal edukacyjny Mentali.

Treści
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityTesty przesiewoweZasięg działania
Specjaliści
Znajdź specjalistęUmów wizytęCzat z terapeutą (wkrótce)Specjalista dniaRegulamin dla specjalistów
Narzędzia dla specjalistów
PlanyAI Asystent Sesji (wkrótce)Biblioteka protokołów (wkrótce)Dashboard (wkrótce)
Firma
O PsychopediiJak tworzymy treściPrywatnośćKontakt
© 2026 Psychopedia by Mentali Sp. z o.o.Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej diagnozy.
Artykuły
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityDla Specjalistów
Jasna sala z białymi krzesłami ustawionymi półkolem wokół niskiego okrągłego stolika; na ścianie ekran, obok rośliny.
Fot. Amelia Lowell / Unsplash
6 min czytania Aktualizacja: 14 listopada 2026 Redakcja Psychopedia 12 zweryfikowanych źródeł
PsychopediaDla SpecjalistówogolneTerapia dialektyczno-behawioralna (DBT) w zaburzeniu os…

Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) w zaburzeniu osobowości z pogranicza: na czym polega i jak trwałe są efekty

Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) jest najczęściej badaną psychoterapią zaburzenia osobowości z pogranicza (borderline). Dostępne dane pokazują, że poprawa uzyskana w rocznym leczeniu utrzymuje się przez rok do dwóch lat po jego zakończeniu. Badań z randomizacją z dłuższą obserwacją brakuje, więc trwałości efektów w perspektywie wielu lat nie da się dziś ocenić. Poniżej podsumowanie tego, co wykazano, czego nie wiadomo i co z tego wynika dla praktyki.

Spis treści(9 sekcji)
1Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT): na czym polega2Zaburzenie osobowości z pogranicza (borderline): skąd pytanie o trwałość efektów3Skuteczność terapii DBT na koniec leczenia4Co wiadomo o okresie po zakończeniu terapii5Poprawa objawów to nie to samo co powrót do funkcjonowania6Ile trwa terapia DBT: sześć czy dwanaście miesięcy7Czego jeszcze nie wiemy8Wnioski dla praktyki9Najczęstsze pytania
Najważniejsze informacje
  • 1Efekty DBT utrzymują się co najmniej rok do dwóch lat po zakończeniu leczenia; badań z randomizacją z dłuższą obserwacją nie ma (Gillespie i wsp., 2022).
  • 2W dwuletniej obserwacji dwie trzecie uczestników osiągnęło remisję diagnostyczną, ale 53% nie pracowało ani się nie uczyło (McMain i wsp., 2012).
  • 3Sześć miesięcy pełnej DBT nie było gorsze niż dwanaście pod względem samouszkodzeń w badaniu z udziałem 240 osób (McMain i wsp., 2022).
  • 4Wobec zwykłego leczenia DBT zmniejsza nasilenie objawów i samouszkodzenia, ale dowody mają niską jakość (Storebø i wsp., 2020).

Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT): na czym polega

Terapia dialektyczno-behawioralna (ang. dialectical behavior therapy, DBT), nazywana też terapią DBT, powstała z prób zastosowania standardowej terapii behawioralnej u osób z nasilonymi tendencjami samobójczymi. Jej twórczyni Marsha Linehan opisuje ją jako psychoterapię o budowie modułowej i hierarchicznej, złożoną z czterech elementów. Są to: psychoterapia indywidualna, grupowy trening umiejętności, coaching telefoniczny i zespół konsultacyjny, w którym spotykają się terapeuci (Linehan i Wilks, 2015).

Trening umiejętności DBT obejmuje cztery standardowe moduły (Arqueros i wsp., 2026). Do podstawowych umiejętności należą regulacja emocji, uważność (ang. mindfulness) i tolerancja dystresu (Amestoy i wsp., 2026). W badaniu 99 kobiet z zaburzeniem osobowości z pogranicza i wysokim ryzykiem samobójczym programy zawierające trening umiejętności dały większą poprawę w zakresie samouszkodzeń i depresji niż sama terapia indywidualna, a ze standardowej DBT zrezygnowało 24% pacjentek wobec 48% (Linehan i wsp., 2015). Sam trening umiejętności, prowadzony bez pozostałych elementów terapii, wiązał się z dużą poprawą między początkiem a końcem zajęć: w nasileniu objawów (−1,32) i depresji (−1,04) (Arqueros i wsp., 2026).

Zaburzenie osobowości z pogranicza (borderline): skąd pytanie o trwałość efektów

Zaburzenie osobowości z pogranicza (ang. borderline personality disorder, BPD) ma przebieg przewlekły, dlatego samo ustąpienie objawów na koniec terapii mówi niewiele. Terapia dialektyczno-behawioralna ma coraz lepiej udokumentowaną skuteczność, ale o jej efektach odległych wiadomo mniej (Gillespie i wsp., 2022). W przeglądzie Cochrane obejmującym 75 badań z randomizacją i 4507 uczestników DBT była przedmiotem jednej trzeciej badań (Storebø i wsp., 2020).

Skuteczność terapii DBT na koniec leczenia

W przeglądzie Cochrane DBT porównana ze zwykłym leczeniem zmniejszała nasilenie objawów BPD (standaryzowana różnica średnich −0,60; 95% przedział ufności −1,05 do −0,14; 3 badania, 149 osób) i samouszkodzenia (−0,28; −0,48 do −0,07; 7 badań, 376 osób) oraz poprawiała funkcjonowanie psychospołeczne (−0,36; −0,69 do −0,03; 6 badań, 225 osób). Autorzy ocenili jakość tych dowodów jako niską i nie znaleźli podstaw, by uznać, że poszczególne rodzaje psychoterapii BPD różnią się skutecznością (Storebø i wsp., 2020).

Wynik porównania zależy od tego, z czym DBT się zestawia. W badaniu Linehan i wsp. (2006) u 101 kobiet z niedawnymi zachowaniami samobójczymi i samouszkodzeniami DBT wypadła lepiej niż terapia prowadzona przez doświadczonych psychoterapeutów spoza nurtu behawioralnego. W badaniu McMain i wsp. (2009) u 180 pacjentów roczna DBT i ogólne postępowanie psychiatryczne (ang. general psychiatric management), czyli dobrze opisane leczenie prowadzone przez psychiatrów doświadczonych w terapii BPD, dały poprawę w obu grupach, bez istotnych różnic w żadnym z wyników.

Co wiadomo o okresie po zakończeniu terapii

BadanieUczestnicy i porównanieObserwacja po leczeniuWynik
van den Bosch i wsp. (2005)58 kobiet; 52 tygodnie DBT albo zwykłe leczenie6 miesięcyUtrzymana przewaga DBT w zachowaniach parasamobójczych, impulsywności i używaniu alkoholu; bez różnicy w używaniu narkotyków
Linehan i wsp. (2006)101 kobiet; rok DBT albo rok terapii u doświadczonych psychoterapeutów1 rokW całym dwuletnim okresie przy DBT o połowę mniejsze ryzyko próby samobójczej, mniej hospitalizacji psychiatrycznych i wizyt w izbie przyjęć, rzadsze przerywanie leczenia
McMain i wsp. (2012)Uczestnicy badania z 2009 r.; rok DBT albo ogólnego postępowania psychiatrycznego2 lataW obu grupach efekty nie osłabły w żadnym obszarze, w tym w samouszkodzeniach; dalsza poprawa w depresji, gniewie i funkcjonowaniu interpersonalnym
McMain i wsp. (2022)240 osób; 6 albo 12 miesięcy pełnej DBTdo 24. miesiąca od początku leczeniaKrótsza terapia nie gorsza od dłuższej pod względem samouszkodzeń po 6, 12 i 24 miesiącach

Przegląd systematyczny Gillespie i wsp. (2022) zebrał 10 publikacji z siedmiu badań, w których uczestników obserwowano co najmniej rok po terapii. Poprawa uzyskana w leczeniu utrzymywała się w okresie obserwacji, a autorzy wnioskują, że efekty DBT trwają co najmniej rok do dwóch lat po jej zakończeniu.

Czy pora na terapię?
Bezpłatny test - 10 pytań, wyniki w 3 minuty
Zrób test →
Zrób test →

Poprawa objawów to nie to samo co powrót do funkcjonowania

Dwuletnia obserwacja McMain i wsp. (2012) pokazała obie strony wyniku. Dwie trzecie uczestników osiągnęło remisję diagnostyczną i istotną poprawę jakości życia. Jednocześnie po 36 miesiącach od rozpoczęcia badania 53% nie pracowało ani się nie uczyło, a 39% korzystało ze świadczeń z powodu niepełnosprawności psychicznej. Autorzy piszą wprost o utrzymującym się wysokim poziomie upośledzenia funkcjonowania mimo korzyści z leczenia.

W analizie Wilksa i wsp. (2016), obejmującej 99 kobiet z BPD i zachowaniami samobójczymi leczonych DBT, funkcjonowanie poprawiało się w ciągu dwóch lat, ale wolniej u osób z nasiloną dysregulacją emocji. Częstość stosowania umiejętności nie wiązała się z przebiegiem zmian w funkcjonowaniu.

Ile trwa terapia DBT: sześć czy dwanaście miesięcy

W badaniu McMain i wsp. (2022) 240 osób z BPD i zachowaniami samobójczymi lub samouszkodzeniami losowo przydzielono do 6 albo 12 miesięcy pełnej DBT: cotygodniowej terapii indywidualnej, cotygodniowego treningu umiejętności w grupie, konsultacji telefonicznych w razie potrzeby i cotygodniowych spotkań zespołu terapeutów. Krótszy wariant okazał się nie gorszy pod względem samouszkodzeń, a po 24 miesiącach także pod względem ogólnej psychopatologii i umiejętności radzenia sobie. Objawy BPD zmniejszały się w nim szybciej, a odsetek rezygnacji nie różnił się między grupami.

Czego jeszcze nie wiemy

Nie wiadomo, jak trwałe są efekty po więcej niż dwóch latach. Badania z randomizacją nie prowadziły długiej obserwacji, dlatego skuteczność DBT w dłuższym okresie pozostaje niejasna (Gillespie i wsp., 2022). Nie wiadomo też, jak skutecznie poprawiać funkcjonowanie zawodowe i społeczne; autorzy dwuletniej obserwacji wskazują na potrzebę badań nad dodatkowymi strategiami rehabilitacyjnymi (McMain i wsp., 2012). Niepewny jest wreszcie rzeczywisty efekt DBT wobec zwykłego leczenia: autorzy przeglądu Cochrane zastrzegają, że wyniki opierają się na dowodach niskiej jakości i mogą się zmienić po uwzględnieniu nowych danych (Storebø i wsp., 2020).

Wnioski dla praktyki

  • Pacjentowi można powiedzieć, że poprawa uzyskana w DBT zwykle utrzymuje się przez rok do dwóch lat po terapii. Na pytanie o dłuższy okres badania z randomizacją nie dają odpowiedzi.
  • Remisja objawów nie oznacza powrotu do pracy lub nauki. Funkcjonowanie warto oceniać osobno i planować wsparcie w tym zakresie.
  • Nasilona dysregulacja emocji zapowiada wolniejszą poprawę funkcjonowania (Wilks i wsp., 2016), co warto uwzględnić w planie leczenia.
  • Sześciomiesięczna pełna DBT może być uzasadnioną opcją tam, gdzie dostęp do rocznej terapii jest ograniczony (McMain i wsp., 2022).
  • Dobrze prowadzone leczenie psychiatryczne przez specjalistów doświadczonych w terapii BPD dawało wyniki porównywalne z DBT (McMain i wsp., 2009; McMain i wsp., 2012).

Najczęstsze pytania

Na czym polega terapia dialektyczno-behawioralna?

To psychoterapia łącząca cztery elementy: sesje indywidualne, grupowy trening umiejętności, coaching telefoniczny i zespół konsultacyjny terapeutów. Powstała z myślą o osobach z nasilonymi tendencjami samobójczymi (Linehan i Wilks, 2015).

Jakie umiejętności ćwiczy się w terapii DBT?

Trening umiejętności ma cztery moduły. Wśród podstawowych umiejętności są regulacja emocji, uważność i tolerancja dystresu (Arqueros i wsp., 2026; Amestoy i wsp., 2026).

Jak długo utrzymują się efekty terapii dialektyczno-behawioralnej?

Według przeglądu systematycznego co najmniej rok do dwóch lat po zakończeniu leczenia (Gillespie i wsp., 2022). Dłuższych obserwacji w badaniach z randomizacją nie prowadzono.

Czy istnieją badania z dziesięcioletnią obserwacją po DBT u dorosłych z BPD?

W omawianych tu pracach najdłuższa obserwacja po leczeniu trwała dwa lata (McMain i wsp., 2012), a przegląd z 2022 roku wskazuje na brak długiej obserwacji w badaniach z randomizacją (Gillespie i wsp., 2022).

Czy DBT jest skuteczniejsza niż inne terapie BPD?

Przegląd Cochrane nie znalazł dowodów na różnice w skuteczności między rodzajami psychoterapii porównywanymi ze zwykłym leczeniem (Storebø i wsp., 2020). W bezpośrednim porównaniu z ogólnym postępowaniem psychiatrycznym DBT dała podobne wyniki (McMain i wsp., 2009), a w porównaniu z terapią u doświadczonych psychoterapeutów spoza nurtu behawioralnego wypadła lepiej (Linehan i wsp., 2006).

Czy krótsza terapia wystarczy?

W jednym dużym badaniu 6 miesięcy pełnej DBT nie było gorsze niż 12 miesięcy pod względem samouszkodzeń (McMain i wsp., 2022). To pojedyncze badanie, więc wniosek wymaga potwierdzenia.

Potrzebujesz wsparcia?

Specjaliści, którzy mogą pomóc przy zdrowiu psychicznym

Paulina  Marszałek
Paulina Marszałek
Psycholog
★★★★★5.0
Maciej Małysa
Maciej Małysa
Psycholog
★★★★★5.0
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog
★★★★★5.0
Znajdź specjalistę →

Źródła naukowe (12)

  1. 1
    Gillespie C, Murphy M, Joyce M (2022)
    Dialectical Behavior Therapy for Individuals With Borderline Personality Disorder: A Systematic Review of Outcomes After One Year of Follow-Up
    Journal of personality disorders
    przegląd systematycznyDOI: 10.1521/pedi.2022.36.4.431
  2. 2
    Linehan MM i wsp. (2006)
    Two-year randomized controlled trial and follow-up of dialectical behavior therapy vs therapy by experts for suicidal behaviors and borderline personality disorder
    Archives of general psychiatry
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1001/archpsyc.63.7.757
  3. 3
    McMain SF i wsp. (2009)
    A randomized trial of dialectical behavior therapy versus general psychiatric management for borderline personality disorder
    The American journal of psychiatry
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1176/appi.ajp.2009.09010039
  4. 4
    McMain SF i wsp. (2012)
    Dialectical behavior therapy compared with general psychiatric management for borderline personality disorder: clinical outcomes and functioning over a 2-year follow-up
    The American journal of psychiatry
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1176/appi.ajp.2012.11091416
  5. 5
    van den Bosch LM i wsp. (2005)
    Sustained efficacy of dialectical behaviour therapy for borderline personality disorder
    Behaviour research and therapy
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.brat.2004.09.008
  6. 6
    McMain SF i wsp. (2022)
    The Effectiveness of 6 versus 12 Months of Dialectical Behavior Therapy for Borderline Personality Disorder: A Noninferiority Randomized Clinical Trial
    Psychotherapy and psychosomatics
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1159/000525102
  7. 7
    Storebø OJ i wsp. (2020)
    Psychological therapies for people with borderline personality disorder
    The Cochrane database of systematic reviews
    przegląd systematycznyDOI: 10.1002/14651858.CD012955.pub2
  8. 8
    Wilks CR i wsp. (2016)
    Dialectical behavior therapy and domains of functioning over two years
    Behaviour research and therapy
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1016/j.brat.2015.12.013
  9. 9
    Linehan MM, Wilks CR (2015)
    The Course and Evolution of Dialectical Behavior Therapy
    American journal of psychotherapy
    przeglądDOI: 10.1176/appi.psychotherapy.2015.69.2.97
  10. 10
    Linehan MM i wsp. (2015)
    Dialectical behavior therapy for high suicide risk in individuals with borderline personality disorder: a randomized clinical trial and component analysis
    JAMA psychiatry
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1001/jamapsychiatry.2014.3039
  11. 11
    Arqueros M, Soler J, Pascual JC (2026)
    Stand-alone dialectical behavior therapy skills training for borderline personality disorder: A systematic review and meta-analysis
    Personality disorders
    metaanalizaDOI: 10.1037/per0000774
  12. 12
    Amestoy ME, Gulamani T, Uliaszek AA (2026)
    Target validation in dialectical behavior therapy skills group: Emotion regulation, mindfulness, and distress tolerance as mediators of outcome
    Psychotherapy research : journal of the Society for Psychotherapy Research
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1080/10503307.2025.2522390

Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.

Czy ten artykuł był pomocny?

Specjalista dnia
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog, Psycholog dziecięcy
★★★★★5.0
Umów wizytę →Zobacz innych specjalistów

Powiązane artykuły

Oksytocyna w autyzmie: co pokazały badania kliniczne i co wiadomo o genach
6 min · neurodywersja
Terapia wspomagana MDMA w PTSD: wyniki badań fazy 3, zastrzeżenia i odmowa rejestracji
6 min · trauma
Leczenie uzależnienia od opioidów: skuteczność i bezpieczeństwo metadonu, buprenorfiny i naltreksonu
9 min · ogolne
Elektrowstrząsy a BDNF w ciężkiej depresji: co wynika z metaanaliz
7 min · psychiatria
Czytaj dalej

Podobne artykuły

Dla Specjalistów
Oksytocyna w autyzmie: co pokazały badania kliniczne i co wiadomo o genach
6 min czytania
Dla Specjalistów
Terapia wspomagana MDMA w PTSD: wyniki badań fazy 3, zastrzeżenia i odmowa rejestracji
6 min czytania
Dla Specjalistów
Leczenie uzależnienia od opioidów: skuteczność i bezpieczeństwo metadonu, buprenorfiny i naltreksonu
9 min czytania