Psychopedia
Znajdź specjalistę
Umów wizytę
Psychopedia
Umów wizytę
Strona Główna
Katalog specjalistówDobierz specjalistę AIAISpecjalista dnia
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs Mity
Artykuły dla specjalistówDołącz do PsychopediiZałóż profilPlany i cennikAI Asystent SesjiWkrótce
Wszystkie testyTest na depresję (PHQ-9)Test na lęk (GAD-7)DASS-21
Czat z terapeutąWkrótceAsystent AIWkrótceAplikacja mobilnaWkrótce
Zaloguj się

Newsletter w przygotowaniu

Zostaw adres, a napiszemy, gdy newsletter ruszy.

Psychopedia

Twoje źródło wiedzy o zdrowiu psychicznym. Portal edukacyjny Mentali.

Treści
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityTesty przesiewoweZasięg działania
Specjaliści
Znajdź specjalistęUmów wizytęCzat z terapeutą (wkrótce)Specjalista dniaRegulamin dla specjalistów
Narzędzia dla specjalistów
PlanyAI Asystent Sesji (wkrótce)Biblioteka protokołów (wkrótce)Dashboard (wkrótce)
Firma
O PsychopediiJak tworzymy treściPrywatnośćKontakt
© 2026 Psychopedia by Mentali Sp. z o.o.Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej diagnozy.
Artykuły
Psychologia dla każdegoSamorozwójFakty vs MityDla Specjalistów
Sala do medytacji z okrągłymi poduszkami rozłożonymi na niebieskiej wykładzinie; w tle przesuwne ściany z kratownicą
Fot. Olegs Jonins / Unsplash
6 min czytania Aktualizacja: 14 listopada 2026 Redakcja Psychopedia 11 zweryfikowanych źródeł
PsychopediaDla SpecjalistówogolneInterwencje oparte na uważności u dorosłych pacjentów o…

Interwencje oparte na uważności u dorosłych pacjentów onkologicznych: depresja, lęk i stres

Interwencje oparte na uważności zmniejszają objawy depresji, lęku i stresu u dorosłych z chorobą nowotworową, ale ocena wielkości tego efektu zależy od metaanalizy: od małego (0,32) do bardzo dużego (ponad 1,0). Różnice wynikają z doboru badań, rodzaju grupy kontrolnej i przewagi prób z udziałem kobiet z rakiem piersi. Efekty słabną z czasem, a w przypadku depresji często nie utrzymują się po kilku miesiącach. Programy prowadzone przez internet działają podobnie jak stacjonarne.

Spis treści(9 sekcji)
1Jakie programy badano2Jak duży jest efekt3Skąd tak duże różnice między metaanalizami4Trwałość efektów5Programy internetowe6Lęk przed nawrotem choroby7Czego jeszcze nie wiemy8Wnioski dla praktyki9Najczęstsze pytania
Najważniejsze informacje
  • 1W 29 badaniach z randomizacją efekt dotyczący dystresu psychicznego był mały: g = 0,32 po programie i 0,19 w późniejszej obserwacji (Cillessen i wsp., 2019).
  • 2Najnowsza metaanaliza 45 badań podaje efekty bardzo duże (depresja −0,92, lęk −1,06, stres −1,50), przy dużej niejednorodności i przewadze badań u kobiet z rakiem piersi (Ajele i Idemudia, 2026).
  • 3Poprawa w zakresie lęku utrzymuje się co najmniej kilka miesięcy, a w zakresie depresji krócej (Chayadi i wsp., 2022; Nissen i wsp., 2020).
  • 4MBCT prowadzona przez internet zmniejszała dystres w stopniu podobnym do wersji stacjonarnej: d = 0,71 i 0,45 wobec zwykłej opieki (Compen i wsp., 2018).

Jakie programy badano

Badano trzy standardowe programy: redukcję stresu opartą na uważności (ang. mindfulness-based stress reduction, MBSR), terapię poznawczą opartą na uważności (ang. mindfulness-based cognitive therapy, MBCT) oraz program powrotu do zdrowia po chorobie nowotworowej oparty na uważności (ang. mindfulness-based cancer recovery, MBCR). Oceniano także programy zmodyfikowane i krótsze od standardowych oraz wersje prowadzone przez stronę internetową lub aplikację.

Jak duży jest efekt

MetaanalizaMateriałWynik
Cillessen i wsp. (2019)29 badań z randomizacją, 3274 osoby w trakcie leczenia i po nimDystres psychiczny: g = 0,32 (95% przedział ufności 0,22–0,41) po programie i 0,19 (0,07–0,30) w obserwacji
Chayadi i wsp. (2022)36 badań, w tym 16 z randomizacjąWobec grup kontrolnych: lęk 0,56, depresja 0,43, zmęczenie związane z chorobą 0,42
Štánerová i wsp. (2025)Pacjenci w trakcie leczenia onkologicznego lub do sześciu miesięcy po jego zakończeniu; 19 badań dla depresji, 20 dla lękuDepresja −0,60 (−0,79 do −0,41), lęk −0,64 (−0,83 do −0,46), jakość życia 0,50 (0,33–0,67); jakość dowodów niska
Ajele i Idemudia (2026)45 badań z randomizacją, 7395 osóbDepresja −0,92, lęk −1,06, stres −1,50; duża niejednorodność

Przegląd dziesięciu wcześniejszych opracowań podsumował te efekty jako małe do średnich w zakresie lęku, depresji, stresu i jakości życia (Pedro i wsp., 2021).

Skąd tak duże różnice między metaanalizami

Pierwszym źródłem różnic jest grupa kontrolna: efekty były większe w badaniach z bierną grupą kontrolną (Cillessen i wsp., 2019). Znaczenie ma też rodzaj programu. W najnowszej metaanalizie największe efekty dawały programy zmodyfikowane (−1,57), mniejsze MBSR (−0,72) i MBCT (−0,68). Z kolei we wcześniejszej metaanalizie lepsze wyniki uzyskiwały badania trzymające się oryginalnych podręczników (Ajele i Idemudia, 2026; Cillessen i wsp., 2019).

Liczy się również skład prób i wiek uczestników. Najsilniejsze efekty stwierdzono u kobiet z rakiem piersi (−1,48), a większość dowodów pochodzi właśnie z tej grupy, co ogranicza wnioski dotyczące innych nowotworów (Ajele i Idemudia, 2026). Większe efekty obserwowano u młodszych pacjentów (Cillessen i wsp., 2019). Ostatnia sprawa to jakość badań: u pacjentów w trakcie leczenia jakość dowodów oceniono jako niską z powodu niewyjaśnionej niejednorodności i ryzyka błędu w większości badań (Štánerová i wsp., 2025).

Ostrożniejsze oszacowania, oparte na samych badaniach z randomizacją i uwzględniające obserwację po programie, mieszczą się więc w dolnej części tego zakresu.

Trwałość efektów

Efekt dotyczący dystresu zmniejszał się z 0,32 bezpośrednio po programie do 0,19 w późniejszej obserwacji (Cillessen i wsp., 2019). Przewaga nad grupą kontrolną utrzymywała się co najmniej trzy miesiące dla lęku i zmęczenia, ale nie dla objawów depresyjnych (Chayadi i wsp., 2022).

Po internetowym programie MBCT poprawa w zakresie lęku utrzymała się po sześciu miesiącach (d = 0,40), a w zakresie depresji już nie (Nissen i wsp., 2020). Po sześciotygodniowym programie dla młodszych kobiet po leczeniu raka piersi efekty dotyczące stresu i objawów depresyjnych nie utrzymały się po trzech miesiącach, choć w tym pomiarze odnotowano mniejszy dystres związany z chorobą (Bower i wsp., 2015). Autorzy przeglądu opracowań zbiorczych oceniają, że efekty na ogół nie utrzymują się w dłuższej obserwacji (Pedro i wsp., 2021).

Czy pora na terapię?
Bezpłatny test - 10 pytań, wyniki w 3 minuty
Zrób test →
Zrób test →

Programy internetowe

Metaanaliza 15 badań z randomizacją (1613 osób) nad programami prowadzonymi przez strony internetowe i aplikacje wykazała zmniejszenie lęku (−0,48; 95% przedział ufności −0,75 do −0,20), depresji (−0,36; −0,61 do −0,11), dystresu (−0,50) i odczuwanego stresu (−0,89) oraz poprawę jakości życia (0,37) w porównaniu ze standardową opieką (Wang i wsp., 2024).

BadanieUczestnicy i porównanieWynik
Compen i wsp. (2018)245 pacjentów z nasilonym dystresem: MBCT stacjonarnie (77), MBCT indywidualnie przez internet (90), zwykła opieka (78)Mniejszy dystres po obu formach: d = 0,45 (stacjonarnie) i 0,71 (internet); bez poprawy fizycznej jakości życia
Nissen i wsp. (2020)150 osób po leczeniu raka piersi lub prostaty: MBCT przez internet ze wsparciem terapeuty albo lista oczekującychPo programie: lęk d = 0,45, depresja d = 0,42
Badaghi i wsp. (2025)186 osób: program mieszany w grupie (57), program samodzielny bez wsparcia (75), zwykła opieka (54)Program w grupie: d = 0,38 po programie i 0,64 po trzech miesiącach; program samodzielny: różnica dopiero po trzech miesiącach (0,48)

Lęk przed nawrotem choroby

Interwencje typu umysł–ciało, w tym oparte na medytacji, zmniejszały lęk przed nawrotem w stopniu małym do średniego (g = −0,36; 95% przedział ufności −0,49 do −0,23; 19 badań, 2806 osób), a efekt utrzymywał się w obserwacji trwającej przeciętnie 8 miesięcy (Hall i wsp., 2018). W badaniu porównującym MBCT stacjonarną i internetową ze zwykłą opieką obie formy zmniejszały lęk przed nawrotem i ruminacje (Compen i wsp., 2018). W metaanalizie samych programów internetowych różnica w zakresie lęku przed nawrotem nie była jednak istotna (Wang i wsp., 2024).

Czego jeszcze nie wiemy

Nie wiadomo, jak utrwalić efekty, zwłaszcza w zakresie objawów depresyjnych, ani jak programy działają u mężczyzn i u osób z nowotworami innymi niż rak piersi (Ajele i Idemudia, 2026). Nie wiadomo też, jak wypadają w porównaniu z innymi aktywnymi formami pomocy, a nie tylko z listą oczekujących i zwykłą opieką (Cillessen i wsp., 2019). Nie ustalono, które elementy programów odpowiadają za poprawę; wiadomo tylko, że większy wzrost umiejętności uważności wiązał się z większym spadkiem dystresu (Cillessen i wsp., 2019).

Wnioski dla praktyki

  • Programy oparte na uważności można proponować pacjentom onkologicznym z nasilonym dystresem, lękiem lub obniżonym nastrojem, także w trakcie leczenia (Štánerová i wsp., 2025; Compen i wsp., 2018).
  • Pacjentowi warto uczciwie powiedzieć, że przeciętna poprawa jest umiarkowana i może słabnąć po kilku miesiącach, dlatego dobrze zaplanować podtrzymywanie praktyki lub spotkania przypominające (Cillessen i wsp., 2019; Pedro i wsp., 2021).
  • Gdy udział w zajęciach stacjonarnych jest dla pacjenta trudny, uzasadniona jest wersja internetowa (Compen i wsp., 2018; Wang i wsp., 2024).
  • Program w grupie daje poprawę szybciej niż program samodzielny bez wsparcia (Badaghi i wsp., 2025).
  • Przy utrzymujących się objawach depresyjnych sam trening uważności może nie wystarczyć; warto monitorować nastrój po zakończeniu programu (Chayadi i wsp., 2022; Nissen i wsp., 2020).

Najczęstsze pytania

Czy trening uważności pomaga pacjentom onkologicznym?

Tak. W badaniach z randomizacją zmniejszał dystres psychiczny, lęk i objawy depresyjne, przeciętnie w stopniu małym do umiarkowanego (Cillessen i wsp., 2019; Štánerová i wsp., 2025).

Jak długo utrzymuje się poprawa?

W zakresie lęku co najmniej kilka miesięcy, w zakresie depresji krócej (Chayadi i wsp., 2022; Nissen i wsp., 2020).

Czy program internetowy jest równie dobry jak grupa stacjonarna?

W bezpośrednim porównaniu ze zwykłą opieką obie formy zmniejszały dystres w podobnym stopniu (Compen i wsp., 2018).

Czy uważność zmniejsza lęk przed nawrotem?

Interwencje typu umysł–ciało zmniejszały go w stopniu małym do średniego (Hall i wsp., 2018), choć dla samych programów internetowych wynik nie był istotny (Wang i wsp., 2024).

Dlaczego niektóre opracowania podają bardzo duże efekty?

Bo wyniki są bardzo niejednorodne: największe efekty dają programy zmodyfikowane i badania u kobiet z rakiem piersi (Ajele i Idemudia, 2026), a efekt rośnie także przy biernej grupie kontrolnej (Cillessen i wsp., 2019).

Potrzebujesz wsparcia?

Specjaliści, którzy mogą pomóc przy zdrowiu psychicznym

Paulina  Marszałek
Paulina Marszałek
Psycholog
★★★★★5.0
Maciej Małysa
Maciej Małysa
Psycholog
★★★★★5.0
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog
★★★★★5.0
Znajdź specjalistę →

Źródła naukowe (11)

  1. 1
    Ajele KW, Idemudia ES (2026)
    Mindfulness-Based Interventions for Depression, Anxiety, and Stress in Adults With Cancer: A Stratified Subgroup Meta-Analysis
    Psycho-oncology
    metaanalizaDOI: 10.1002/pon.70424
  2. 2
    Štánerová E, Zelenayová V, Rajčáni J (2025)
    Mindfulness-based interventions for cancer patients in standard treatment: A meta-analysis of effects on depression, anxiety, and quality of life
    Journal of psychosomatic research
    metaanalizaDOI: 10.1016/j.jpsychores.2025.112312
  3. 3
    Cillessen L i wsp. (2019)
    Mindfulness-based interventions for psychological and physical health outcomes in cancer patients and survivors: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials
    Psycho-oncology
    metaanalizaDOI: 10.1002/pon.5214
  4. 4
    Chayadi E, Baes N, Kiropoulos L (2022)
    The effects of mindfulness-based interventions on symptoms of depression, anxiety, and cancer-related fatigue in oncology patients: A systematic review and meta-analysis
    PloS one
    metaanalizaDOI: 10.1371/journal.pone.0269519
  5. 5
    Wang T i wsp. (2024)
    Effectiveness of Web-Based Mindfulness-Based Interventions for Patients With Cancer: Systematic Review and Meta-Analyses
    Journal of medical Internet research
    metaanalizaDOI: 10.2196/47704
  6. 6
    Nissen ER i wsp. (2020)
    Internet-delivered mindfulness-based cognitive therapy for anxiety and depression in cancer survivors: A randomized controlled trial
    Psycho-oncology
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1002/pon.5237
  7. 7
    Badaghi N i wsp. (2025)
    Randomized Controlled Trial of Group-Blended and Individual-Unguided Online Mindfulness-Based Cognitive Therapy to Reduce Psychological Distress in People With Cancer
    Psycho-oncology
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1002/pon.70286
  8. 8
    Pedro J i wsp. (2021)
    Evidence of psychological and biological effects of structured Mindfulness-Based Interventions for cancer patients and survivors: A meta-review
    Psycho-oncology
    przeglądDOI: 10.1002/pon.5771
  9. 9
    Hall DL i wsp. (2018)
    Mind-body interventions for fear of cancer recurrence: A systematic review and meta-analysis
    Psycho-oncology
    metaanalizaDOI: 10.1002/pon.4757
  10. 10
    Bower JE i wsp. (2015)
    Mindfulness meditation for younger breast cancer survivors: a randomized controlled trial
    Cancer
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1002/cncr.29194
  11. 11
    Compen F i wsp. (2018)
    Face-to-Face and Internet-Based Mindfulness-Based Cognitive Therapy Compared With Treatment as Usual in Reducing Psychological Distress in Patients With Cancer: A Multicenter Randomized Controlled Trial
    Journal of clinical oncology : official journal of the American Society of Clinical Oncology
    badanie z randomizacjąDOI: 10.1200/JCO.2017.76.5669

Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.

Czy ten artykuł był pomocny?

Specjalista dnia
Aleksandra Firat
Aleksandra Firat
Psycholog, Psycholog dziecięcy
★★★★★5.0
Umów wizytę →Zobacz innych specjalistów

Powiązane artykuły

Ketamina i esketamina w leczeniu depresji lekoopornej: mechanizm działania, skuteczność i bezpieczeństwo
9 min · ogolne
Terapia wspomagana MDMA w PTSD: wyniki badań fazy 3, zastrzeżenia i odmowa rejestracji
6 min · trauma
Oksytocyna w autyzmie: co pokazały badania kliniczne i co wiadomo o genach
6 min · neurodywersja
Leczenie zaburzeń osobowości: psychoterapia w świetle metaanaliz i przeglądów Cochrane
7 min · ogolne
Czytaj dalej

Podobne artykuły

Dla Specjalistów
Ketamina i esketamina w leczeniu depresji lekoopornej: mechanizm działania, skuteczność i bezpieczeństwo
9 min czytania
Dla Specjalistów
Terapia wspomagana MDMA w PTSD: wyniki badań fazy 3, zastrzeżenia i odmowa rejestracji
6 min czytania
Dla Specjalistów
Oksytocyna w autyzmie: co pokazały badania kliniczne i co wiadomo o genach
6 min czytania