Probiotyki nie zmniejszają objawów ADHD u dzieci i młodzieży: dwie metaanalizy badań z randomizacją nie wykazały różnicy wobec placebo w objawach osiowych. Skład mikrobiomu jelitowego u osób z ADHD rzeczywiście bywa inny, ale wyniki badań są niespójne i nie wiadomo, czy to przyczyna, czy skutek. Pojedyncze korzystne sygnały dotyczą jakości życia i ogólnych ocen zachowania i wymagają potwierdzenia.

Probiotyki w ADHD u dzieci i młodzieży: mikrobiom jelitowy, oś jelitowo-mózgowa i wyniki badań
- 1Probiotyki nie różniły się od placebo w objawach ADHD ogółem, w nieuwadze ani w nadruchliwości (7 badań, 379 uczestników; Liang i wsp., 2024).
- 2Nowsza metaanaliza 9 badań (482 uczestników) też nie wykazała wyraźnej korzyści w miarach związanych z ADHD (Yan i wsp., 2026).
- 3W ADHD najczęściej opisywano mniejszą liczebność bakterii Faecalibacterium, ale wyniki dotyczące składu i różnorodności mikrobiomu są niespójne (Gkougka i wsp., 2022; Dias i wsp., 2025).
- 4Sygnały korzyści dotyczą jakości życia ocenianej przez dzieci i pochodzą z jednego badania pilotażowego (Kumperscak i wsp., 2020).
Oś jelitowo-mózgowa: jak bakterie jelitowe miałyby wpływać na ADHD
Pomysł stosowania probiotyków w ADHD opiera się na osi mikrobiota–jelito–mózg, czyli dwukierunkowej łączności między bakteriami jelitowymi a ośrodkowym układem nerwowym. Zaburzenia tej osi wiązano z ADHD (Yan i wsp., 2026; Dias i wsp., 2025). Proponowane mechanizmy zależą od mikroorganizmu. Obejmują wpływ na wytwarzanie neuroprzekaźników, metabolizm dopaminy, modulowanie stanu zapalnego oraz rozwój układu nerwowego przez uwalnianie cytokin (Gkougka i wsp., 2022). W jednym z badań suplementacja synbiotykiem zmniejszała u dzieci z ADHD wskaźniki stanu zapalnego w jelicie i w naczyniach, częściowo przez zwiększenie stężenia krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (Allahyari i wsp., 2024). Są to hipotezy i zależności, a nie dowód, że probiotyk łagodzi objawy.
Mikrobiom jelitowy u dzieci z ADHD: czy jest inny
Dwa przeglądy systematyczne dają zbliżony obraz. W pierwszym, obejmującym 11 badań, wyniki dotyczące różnorodności mikrobiomu i większych grup bakterii były niejednoznaczne. Na poziomie rodzajów najczęściej powtarzała się mniejsza liczebność bakterii Faecalibacterium (trzy badania) oraz większa liczebność Odoribacter i Eggerthella (po dwa badania) (Gkougka i wsp., 2022). Drugi przegląd, 14 badań z udziałem 1319 osób, głównie dzieci i młodzieży w wieku 4–18 lat, potwierdził mniejszą liczebność Faecalibacterium i wskazał na związki mikrobiomu ze wskaźnikami stanu zapalnego i ze szlakami neuroprzekaźników. Wyniki dotyczące różnorodności ponownie były niejednoznaczne (Dias i wsp., 2025).
Zasadnicze pytanie pozostaje otwarte: nie wiadomo, czy zaburzenia składu mikrobiomu prowadzą do zaburzeń psychicznych lub nasilają ich przebieg, czy są skutkiem procesów, które tym zaburzeniom towarzyszą (Ligezka i wsp., 2021).
Probiotyki a objawy ADHD: dwie metaanalizy
| Praca | Materiał | Wynik |
|---|---|---|
| Liang i wsp. (2024) | 7 badań, 379 uczestników w wieku 4–18 lat | Brak istotnej różnicy wobec placebo w objawach ADHD ogółem (0,25; p = 0,12), w nieuwadze (0,14; p = 0,3) i w nadruchliwości z impulsywnością (0,08; p = 0,54) |
| Yan i wsp. (2026) | 9 badań, 482 uczestników; podawanie przez 8–12 tygodni | Brak wyraźnej korzyści w miarach związanych z ADHD (−0,25; 95% przedział ufności −0,57 do 0,07; p = 0,131). Mała poprawa w jednej ze skal wypełnianych przez rodziców (−0,33; p = 0,041), niepotwierdzona w drugiej |
W pierwszej metaanalizie większe, choć nieistotne statystycznie, efekty obserwowano w badaniach, w których probiotyk dodawano do metylofenidatu (0,84 wobec 0,07) i w których stosowano preparaty wieloszczepowe (0,45 wobec 0,03). Autorzy traktują to jako wskazówkę dla dalszych badań, nie jako wynik (Liang i wsp., 2024). Autorzy drugiej metaanalizy zastrzegają, że sygnał poprawy w ocenie rodziców pochodzi z niewielu niejednorodnych badań i wymaga potwierdzenia (Yan i wsp., 2026).
Lactobacillus rhamnosus GG i inne pojedyncze badania probiotyków
W pilotażowym badaniu z randomizacją 35 dzieci i nastolatków z ADHD otrzymywało przez trzy miesiące szczep Lactobacillus rhamnosus GG albo placebo. W grupie probiotyku poprawiła się jakość życia oceniana przez same dzieci (p = 0,021), w grupie placebo nie. Oceny rodziców i nauczycieli oraz zmiany stężeń cytokin były niejednoznaczne (Kumperscak i wsp., 2020).
W innym badaniu 75 niemowląt przydzielono losowo do podawania tego samego szczepu albo placebo przez pierwsze sześć miesięcy życia. W wieku 13 lat ADHD lub zespół Aspergera rozpoznano u 6 z 35 dzieci z grupy placebo (17,1%) i u żadnego z grupy probiotyku (p = 0,008). Autorzy mówią o możliwym zmniejszeniu ryzyka (Pärtty i wsp., 2015). To pojedyncze, małe badanie.
Przegląd systematyczny siedmiu badań z randomizacją i dwóch kohortowych doszedł do wniosku korzystniejszego dla probiotyków, opierając się głównie na wynikach dotyczących jakości życia i wskaźników stanu zapalnego, a nie objawów osiowych (Allahyari i wsp., 2024).
Czego jeszcze nie wiemy
Nie wiadomo, czy różnice w mikrobiomie są przyczyną, czy skutkiem ADHD (Ligezka i wsp., 2021). Nie wiadomo też, czy dłuższe podawanie daje inny wynik, bo dostępne badania trwały od 8 do 12 tygodni (Yan i wsp., 2026), ani czy sens ma łączenie probiotyków z metylofenidatem albo stosowanie preparatów wieloszczepowych; dotychczasowe różnice nie były istotne statystycznie (Liang i wsp., 2024). Otwarte pozostaje, czy potwierdzi się wynik dotyczący podawania probiotyku w niemowlęctwie (Pärtty i wsp., 2015).
Wnioski dla praktyki
- Rodzicom pytającym o probiotyki można powiedzieć, że badania nie wykazały ich wpływu na objawy osiowe ADHD (Liang i wsp., 2024; Yan i wsp., 2026).
- Probiotyk nie zastępuje leczenia o potwierdzonej skuteczności. Jeśli rodzina chce go stosować, warto ustalić z góry, co i po jakim czasie będzie oceniane.
- Wyniki badań składu mikrobiomu są zbyt niespójne, by miały dziś znaczenie w diagnostyce lub planowaniu leczenia ADHD (Gkougka i wsp., 2022; Dias i wsp., 2025).
- Do doniesień o zapobieganiu ADHD przez probiotyki podawane niemowlętom trzeba podchodzić ostrożnie: opierają się na jednym małym badaniu (Pärtty i wsp., 2015).
Najczęstsze pytania
Jaki probiotyk przy ADHD?
Żaden szczep bakterii probiotycznych nie ma potwierdzonego wpływu na objawy osiowe ADHD. W badaniach stosowano między innymi Lactobacillus rhamnosus GG, który w małym badaniu pilotażowym poprawił jakość życia ocenianą przez same dzieci (Liang i wsp., 2024; Kumperscak i wsp., 2020).
Czy bakterie jelitowe wpływają na układ nerwowy?
Taką możliwość opisuje koncepcja osi jelitowo-mózgowej: bakterie jelitowe mogą wpływać na wytwarzanie neuroprzekaźników i na stan zapalny. W ADHD są to na razie zależności, a nie potwierdzona przyczyna (Gkougka i wsp., 2022; Dias i wsp., 2025).
Czy probiotyki pomagają w ADHD?
W zakresie objawów osiowych nie wykazano różnicy wobec placebo (Liang i wsp., 2024; Yan i wsp., 2026).
Czy dzieci z ADHD mają inny mikrobiom?
Część badań wskazuje na różnice, najczęściej mniejszą liczebność bakterii Faecalibacterium, ale wyniki są niespójne (Gkougka i wsp., 2022; Dias i wsp., 2025).
Czy probiotyk poprawia samopoczucie dziecka z ADHD?
W jednym pilotażowym badaniu dzieci otrzymujące probiotyk lepiej oceniały jakość swojego życia; oceny rodziców i nauczycieli nie były jednoznaczne (Kumperscak i wsp., 2020).
Czy warto zbadać dziecku mikrobiom?
Dotychczasowe wyniki nie pozwalają wyciągać z takiego badania wniosków o rozpoznaniu ani o leczeniu ADHD (Dias i wsp., 2025).
Źródła naukowe (8)
- Liang SC i wsp. (2024)Therapeutic efficacy of probiotics for symptoms of attention-deficit hyperactivity disorder in children and adolescents: meta-analysisBJPsych openmetaanalizaDOI: 10.1192/bjo.2023.645
- Yan Y i wsp. (2026)Probiotic Supplementation in Children and Adolescents with ADHD: A Systematic Review and Meta-Analysis of ADHD-Related and Emotional-Behavioral OutcomesNutrientsmetaanalizaDOI: 10.3390/nu18142357
- Gkougka D i wsp. (2022)Gut microbiome and attention deficit/hyperactivity disorder: a systematic reviewPediatric researchprzegląd systematycznyDOI: 10.1038/s41390-022-02027-6
- Dias MF i wsp. (2025)A systematic review on the associations between Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder and gut microbiomeJournal of psychiatric researchprzegląd systematycznyDOI: 10.1016/j.jpsychires.2025.10.008
- Ligezka AN i wsp. (2021)A systematic review of microbiome changes and impact of probiotic supplementation in children and adolescents with neuropsychiatric disordersProgress in neuro-psychopharmacology & biological psychiatryprzegląd systematycznyDOI: 10.1016/j.pnpbp.2020.110187
- Kumperscak HG i wsp. (2020)A Pilot Randomized Control Trial With the Probiotic Strain Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) in ADHD: Children and Adolescents Report Better Health-Related Quality of LifeFrontiers in psychiatrybadanie z randomizacjąDOI: 10.3389/fpsyt.2020.00181
- Pärtty A i wsp. (2015)A possible link between early probiotic intervention and the risk of neuropsychiatric disorders later in childhood: a randomized trialPediatric researchbadanie z randomizacjąDOI: 10.1038/pr.2015.51
- Allahyari P i wsp. (2024)A systematic review of the beneficial effects of prebiotics, probiotics, and synbiotics on ADHDNeuropsychopharmacology reportsprzegląd systematycznyDOI: 10.1002/npr2.12437
Ważne: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli potrzebujesz pomocy, umów się na wizytę u psychologa lub psychiatry.
Czy ten artykuł był pomocny?


